فصل زمستون از دیرهنگام تا الان در فرهنگ ایرانیان همگام با شبی به نام ˈیلداˈ شروع می شه. طولانی ترین شب سال که آیین اون در فرهنگ باستانی این مرزو بوم جایگاهی خاص داره.

این شب که به ˈشب چلهˈ هم معروفه، در شامگاه سی ام آذر ماه و بامداد یکم دی ماه به عنوان بلندترین شب سال در نیم کره شمالی زمین حادث می شه. این شب رو مصادف با انقلاب زمستونی می دونه چون که از این شب به بعد طول روز بیش تر و طول شب کوتاه تر می شه.

در واقع خورشید در سی ام آذرماه به پایین ترین نقطه افق جنوب شرقی می رسه که این پدیده دلیل کوتاه شدن طول روز و افزایش زمان تاریکی شب می شه. اما با شروع زمستون، خورشید دوباره به طرف شمال شرقی برمیگرده و این روند به شکل برعکس تکرار می شه.

یعنی، در شش ماهه شروع تابستون تا شروع زمستون، در هر شبونه روز خورشید کمی پایین تر از محل قبلی خود در افق طلوع می کنه تا در آخر در شروع زمستون به پایین ترین حد جنوبی خود با فاصله ۵/۲۳ درجه از شرق یا نقطه اعتدالین برسه. از این روز به بعد، راه جابجایی های طلوع خورشید برعکس شده و دوباره به طرف بالا و نقطه انقلاب تابستونی باز می شه.

کلمه ˈیلداˈ برگرفته از واژه ای سریانیه که اصل اون از زبون سامی در دوران ساسانیان وارد زبون پارسی شد. این کلمه به معنی میلاد، زایش، زاد روز و یا تولده. در واقع ولادت خورشید( مهر و میترا ) که رومیان اون رو ناتالیس انویکتوس یعنی روز تولد مهرشکست ناپذیر، نامیده ان.

این شب در افسانه ها و اسطوره های ایرونی حدیث میلاد عشقه که هر سال در ˈخرم روزˈ تکراری می شه. از اون جا که خرم روز، بلندترین شب سال و اولین روز دی ماه رو به دنبال خود داره پیوند اون با خورشید معنایی عمیق می یابد. براساس این عقیده قدیمی از پس بلندترین شب سال که یلدا نامیده می شه خورشید از نو زاده می شه و طبیعت دوباره آهنگ زندگی ساز می کنه و خرمی جهان رو فرا می گیرد.

با در نظر گرفتن وقوع پدیده باستانی و سنتی یادشده در آداب و رسوم ایرانیان، از گذشته تا الان این شب با حضور اقوام و بزرگان خونواده در کنار هم همراه با خوراکیایی فراوون مثل انار، هندوانه و سنجد و تفالی بر دیوان حافظ گرامی داشته می شه تا این جور نموده های عمیق فرهنگی و آداب قدیمی ایرونی حفظ و به عنوان میراثی گرانبها محکم شن.

سازمان میراث فرهنگی به خاطر حفظ سنن و آداب مربوط به این شب با قدمتی بیشتر از هشت هزار سال و رسمیت دادن به اون، آیین شب یلدا رو در دی ماه، سال ۱۳۸۷، به عنوان دومین جشن بزرگ ایرانیان در تقویم ملی، به ثبت رسونید تا هر ساله مراسم انتظار زایش خورشید در پهنای شبی طولانی و تاریک، با شکوهی کامل به پایان برسه.

زندگینامه میلیونرهای خودساخته

فواید گوش دادن به موسیقی واسه بدن