ben10-wallpaper-02

کارتون «بن تن» تولید سال ۲۰۰۷ در کشور آمریکاست که تا الان در ۴ فصل و ۵۲ قسمت به بازار عرضه شده و اثرات بسیاری بر کودکان تموم سنین گذاشته. تاثیر این کارتون بر بچه ها به حدیه که در بازیای خود از شخصیت این کارتون الگوبرداری می کنن، به وسایل و اسباب بازیای مربوط به این شخصیت علاقه شدیدی دارن و حتی نگاه اونا در مورد جهان و زندگی هم تحت تاثیر این کارتون قرار گرفته.

ممکنه والدین به دلیل علاقه زیاد کودکان، از جنبه های مثبت و منفی که شخصیتای این کارتون بر کودکانشون می ذارن غادفل باشن و اطلاعی از اینکه دیدن این جوری کارتونا واسه کودکان به درد بخور هستن یا مضر نداشته باشن. در این بخش اول به معرفی داستان کارتون و بعد به بیان جنبه های مثبت و منفی اون می پردازیم.

داستان

این کارتون از جایی شروع می شه که بنجامین تنیسون، یا همون بن تن ده ساله قراره تعطیلات رو با پدر بزرگ خود بگذراند و تموم سال رو واسه این تعطیلات برنامه ریزی کرده. اون بعد از اینکه سوار ماشین پدربزرگش می شه دختر عموی خود، گوئن، رو که هم سن اونه و واسه گذروندن تعطیلات با پدر بزرگ آمده می بینه.

بن که تموم نقشه های خود رو واسه تعطیلات نقش بر آب می بینه، بسیار ناراحت می شه و پس از ورود به جنگل از پدر بزرگ جدا می شه و داخل جنگل میره. یهو شهاب سنگی به سمت اون میاد و در نزدیکی اون به زمین برخورد می کنه. بن به سمت اون شهاب میره و در کمال تعجب می بینه که یهو اون شهاب که بیشتر به یه توپ فلزی مثل بود، باز و یه ساعت مچی داخلش نمایان می شه.

اون دستش رو به سمت ساعت دراز می کنه و ساعت به دور دست بن می پیچد. پس از یه مدت بن میفهمه که با هر بار فشار دادن دکمه ای در اون ساعت می تونه به شکل یکی از ده موجود فضایی و خیالی با قدرت بسیار بالا تبدیل شه و وظیفه داره علیه شر در تموم کهکشون مقابله کنه. اون همراه با دختر عمو و پدربزرگش به مسافرت می پردازه و تلاش می کنه به وظیفه خود عمل و به بقیه کمک کنه. (بازی بن تن)

مخاطبان

کارتون «بن تن» که بهتره نام سریال بر اون بذاریم، در چند فصل و متناسب با گروه های سنی مختلفی تولید شده.

در فصل اول، بن پسر بچه لاغر اندامیه که حدود ۱۰ تا ۱۲ سال داره. در فصل دوم و سوم هم، بن نوجوون بزرگ اندامیه که حدود ۱۳ تا ۱۷ سال داره. پس سازندگان این کارتون تلاش کردن با تولید اون در فصلای جور واجور، گروه های سنی مختلفی رو مخاطب خود بذارن و در بین کودکان و نوجوانان جای خود رو باز کنن اما سوال مهم اینه: تماشای این کارتون واسه این گروه وسیع از مخاطبان مناسبه؟

Ben_10_race_against_time_posterتهدیدها

کارتون «بن تن» جنبه های منفی بسیاری داره که به بررسی تعدادی از اونا می پردازیم.

– خشونت: براساس مطالعاتی که در مرکز روان سنجی آمریک انجام شده، وقتی کودکان کارتونایی تماشا می کنن که در اونا خشونتای بسیار واقعی، به طور تکراری و بدون هیچ تنبیهی به نمایش گذاشته می شه، بیشتر احتمال داره به تقلید چیزی که دیده ان، بپردازند و رفتارای دیده شده در این کارتونا رو در رابطه با همسالان خود در مهد کودک یا مدرسه اجرا کنن.

– تخیل و توهم: بن تن پسر کوچیک ناتوانیه که در مدرسه و خیابون نیاز به کمک بقیه داره و همیشه مورد مضحکه و آزار دوستانش قرار میگیره. اون یهو، اونم فقط با یه ساعت جادویی، تبدیل به موجودی قوی می شه که می تونه به تموم قدرتا پیروز شه.

در این کارتون کودک می بینه یه فرد بسیار ضعیف با یه اتفاق یهویی، تبدیل به قهرمانی قوی می شه و چیزی که در زندگی واقعی به زحمت به دست میاد، فقط با فشار دادن یه دکمه انجام میشه. این ویژگیا می تونه موجب شه ذهن کودک شدیدا خیالی بار آید و در سنین جوونی هم فرد فعالی نباشه.

– هیجان خواهی: تا الان پژوهشای بسیاری در مورد کارتونایی مثل بن تن کهس رعت تغییر تصاویر در اونا زیاده، صورت گرفته. یافته های نشون میده که تغییر سریع تصاویر دلیل افزایش ترشح دوپامین در مغزه و همین امر دلیل احساس هیجان در فرد می شه. البته احساس هیجان به خودی خود ایرادی نداره اما واسه آدمایی که همیشه این کارتونا رو می بینن، می تونه آسیب زا باشه.

وقتی فرد به طور تکراری در برابر این تصاویر قرار میگیره، به سطوح بالای دوپامین عادتت و مغز اون انگار به دوپامین یا همون منبع احساس هیجان اعتیاد پیدا می کنه. این اعتیاد دلیل می شه فرد حالت هیجان خواهی پیدا کنه، و همیشه به دنبال امور هیجان انگیز بیشتر که بیشتر ناهنجار هستن، باشه تا بتونه سطح دوپامین رو در مغز بالا نگه داره.

نکته تکون دهنده این وسط اون که اسکن مغزی کودکانی که عادت به دیدن اینجور کارتونا و فیلمایی دارن بعد از یه مدت مثل اسکن مغزی قماربازان حرفه ای می شه.

– کابوسای شبونه: تماشای این کارتون به خاطر این که شامل خشونت و تصاویر حیوانات و موجودات عجیبه، می تونه واسه کودکان زیر ۴ سال، کابوسای شبونه و ترس هایغ غیرواقعی بسازه.

فرصتا

درسته که نکات منفی بسیاری در این کارتون هست اما به هر حال در بررسی همه جانبه اون میشه جنبه های مثبتی هم گفت.

  • این کارتون در تقویت رفتارای مطلوب مانند مهربانی کردن به بقیه، ایثار و همدلی با بقیه آدما می تونه به درد بخور باشه.
  • دیدن این کارتون به کودکان دیرجوش که با احتیاط و حتی ترسو هستن، کمک می کنه که خودشون رو جای قهرمون اصلی داستان بذارن و در تخیل، خود رو مثل شخصیت کاذرتون، پردل و جربزه، نترس و فداکار بپندارند.
  • تماشای این کارتون ذهن خیال پرداز کودکان رو به تخیل بیشتر وامی داره. البته این تخیل وقتی سازنده س که همراه با تفکر باشه.

اقدامات لازم

با در نظر گرفتن بیشتر بودن تهدیدها نسبت به فرصتا، شاید دیگه براتون روشن شده که تماشای کارتونایی مثل «بن تن» به خصوص اگه ساعات خیلی از شبونه روز رو دربر بگیره، چه آسیبایی می تونه واسه کودکان و نوجوانان به همراه داشته باشه. حال ببینیم واسه کاهش این آسیبا چه کارایی میشه انجام داد.

۱- اقدامات پیشگیرانه

یکی از مهمترین اقدامات لازم، در درجه اول، محدود کردن تماشای این جوری کارتون هاست، چون که همیشه پیشگیری بهتر از درمانه، به این منظور می تونین از راهکارهای زیر کمک بگیرین:

  • از همون اول کودکی، بهتره از خرید فیلمایی با محتوای خشن دوری و به عنوان یه قانون از اون یاد کنین. از همون دوران کودکی، یعنی ۵/۲ تا ۳ سالگی، میشه کودکان رو با قوانین موجود در خونواده آشنا کرد تا یاد بگیرن که تماشای چه فیلمایی واسه اونا مناسبه.
  • واسه محدود کردن مدت زان تماشای این فیلمای کارتونی بهتره کودک در هر روز، بیشتر از ۲ فیلم یا کارتون نبیند و این تماشا کردن هم فقط در ساعات مشخصی که از قبل تعیین شده باشه. فراموش نکنیدکه وقتی کودک برنامه منظم روزانه داشته باشه، خود به خود زمان کمتری واسه تماشای فیلمای کارتونی داره.

۲- اقدامات اصلاحی

علاوه بر اقدامات پیشگیرانه واسه محدود کردن تماشای این کارتون، لازمه کارایی هم واسه کاهش آسیبای وارده به کودکان و نوجوانان انجام شه. راهکارهای زیر در این مورد به درد بخور هستن:

  1. می تونین همراه با فرزندانتان به تماشای این کارتونا بشینین و در آخر، با اونا درباره چیزی که دیده و نتیجه ای که گرفتین، صحبت کنین. مثلا، میشه در این مورد صحبت کرد که جنگیدن همیشه درسته؟ بن تن می تونه کاری جز جنگیدن بکنه؟ چی بن تن رو تبدیل به قهرمون می کنه؟ اینجور فردی در دنیای واقعی هم هست و یا می تونه وجود داشته باشه؟
  2. اگه بچه شما شدیدا جذب موجودات خیالی کارتون و مهارتای جنگیدن اونا شده نگران نشید. می توانیدبا معرفی کتابای تخیلی مناسب، تفکر بچتون رو هم فعال و از این فرصت واسه پرورش تخیل اون استفاده کنین.
  3. هم اینکه می تونین کم کم به جای قهرمون این کارتون قهرمونای دینی و ملی مثل حضرت علی (ع)، پوریای ولی و رستم دستان جانشین کنین. البته کاملا معلومه که یهو نمیشه بن تن رو با رستم جانشین کرد. بلکه این کار رو باید قدم به قدم انجام داد. می تونین واسه این کار اول با جانشین کردن بن تن با قهرمونای کارتونی مناسب تر شروع و بعد با معرفی کتابا و داستانای آموزنده، در چند مرحله، بن تن رو با یه قهرمون و الگوی مناسب جانشین کنین.

۳- کارایی واسه پس لرزها

بعضی کودکان ممکنه هیچوقت کارتون «بن تن» رو ندیده باشن اما تحت تاثیر همسالان خود، یا با تعریفایی که در مهد کودک یا مدرسه از دوستای خود در مورد «بن تن» شنیده ان، جذب کارتون شده و به اسباب بازیا و لباسای مربوط به بن تن، که در همه اسباب بازی فروشیا پیدا می شن، علاقه شدیدی نشون بدن.

این حالت بیشتر واسه کودکان بالای ۴ یا ۵ سال و بعد از ورود به مهد یا مدرسه اتفاق میفته. پس می تونین با بچه خود صحبت کنین و واسه اون توضیح بدین که این کارتون مضمون مناسبی نداره و به دلیل وجود خشونت یا به دلایل دیگه مورد تایید شما نیس.

هم اینکه بهتره در این مورد که این شخصیت کارتونی و اسباب بازیای مربوط به کارتون مناسب با فرهنگ کشور ما نیس با بچه خود صحبت کنین.

در آخر اگه بچتون با صحبتاتون راضی نشد و بازم واسه خرید این وسایل اصرار داشت، یکم از سختگیری خود کم کنین تا باعث لجبازی در کودک نشه. مثلا می تونین در شرایط خاصی این خرید رو واسه کودک انجام بدین، ولی خرید بیشتر این وسایل رو محدود کنین.

بن تن

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *