شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر درون‌سازمانی بر میزان عزت‌نفس کارکنان با استفاده از روش MCDM

شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر درون‌سازمانی بر میزان عزت‌نفس کارکنان با استفاده از روش MCDM

:

کاوش پیشینه و ادبیات تحقیق، نه تنها پژوهشگر را یاری می کند تا تمام متغیرهای مربوطه را در تحقیق خود بگنجاند بلکه آمیزش زیرکانه اطلاعات به دست آمده از طریق ابزارهای گردآوری اطلاعات با آنچه در مطالعات پیشین، توسط دیگران، ارائه شده است را آسان می کند. به بیان دیگر، بررسی پیشینه، چارچوب بنیادی خوبی برای ادامه پروژه تحقیقی، فراهم می آورد. ازاین رو، پیشینه کاوی خوب، پایه های ایجاد یک چارچوب نظری جامع که از محل آن فرضیه هایی برای آزمون به دست می آید را مهیا می سازد (سکاران، 1391). علاوه بر این، ادبیات مناسب می تواند بستری را ایجاد نماید تا استفاده کنندگان از تحقیق، بتوانند با بررسی روند و خاستگاه تحقیق به درک بالاتری ازآنچه انجام شده است برسند. ازآنجاکه در این تحقیق به مباحثی چون عزت نفس در بین کارکنان پرداخته می شود مباحث مطرح شده در این فصل، حول وحوش مفاهیم تئوری موجود و مرتبط با اجزای عزت نفس و رابطه آن با اعتمادبه نفس و طبقه بندی انواع اعتمادبه نفس، ابعاد عزت نفس پرداخته می شود. به گونه ای که در ابتدا به تعاریف مختلفی که از نام عزت نفس در دست است پرداخته می شود سپس شرح مختصری از روند عزت نفس ارائه می شود و اجزای آن نیز، تشریح می گردد. با ورود به مبحث عزت نفس، تعاریف، رویکردها و تئوری های مربوط، مطرح می شود و در ادامه بحث، منابع انسانیو متغیرهای چند شاخصه MCDM ها به عنوان بخشی از ادبیات تحقیق، موردبررسی قرار می گیرد.

1. 1.  چارچوب نظری تحقیق

تعریف عزت نفس:

عزت نفس، عبارت است از احساس ارزشمند بودن. این حس از مجموعه ی افکار، احساسات، عواطف و تجربیات ما در طول زندگی ناشی می شود. می اندیشیم که فردی باهوش یا کودن هستیم ، احساس می کنیم که شخصی منفور یا دوست داشتنی هستیم،  موردقبول و اطمینان هستیم یا خیر؟ خود را دوست داریم یا نداریم؟

مجموعه این برداشت ها و ارزیابی ها و تجاربی که از خویش داریم باعث می شود که نسبت به خود احساس خوشایند ارزشمند بودن، یا برعکس احساس ناخوشایند بی کفایتی داشته باشیم. همه ی افراد، صرف نظر از سن، جنسیت، زمینه ی فرهنگی و جهت و نوع کاری که در زندگی دارند، نیازمند عزت نفس هستند. عزت نفس، برابر است با خودباوری واقعی؛ یعنی: خود را آن گونه که هستیم باور کنیم و برای خشنودی خودمان و دیگران تلاش نماییم. عزت نفس واقعاً بر همه سطوح زندگی اثر می گذارد. در حقیقت، بررسی های گوناگون حاکی از آن است که چنانچه نیاز به عزت نفس ارضاء نشود، نیازهای گسترده تری نظیر نیاز به آفریدن، پیشرفت و یا درک و شناسایی استعدادهای بالقوه محدود می ماند. به خاطر بیاورید هنگامی که کاری را به بهترین نحو به پایان رسانده اید چه احساس خوشی به شما دست داده است. افرادی که احساس خوبی نسبت به خوددارند، معمولاً احساس خوبی نیز نسبت به زندگی خواهند داشت. آن ها می توانند با اطمینان به خود و اطرافیان، با مشکلات و مسئولیت های زندگی مواجه شوند و از عهده آن ها برآیند(بیابان گرد، 1373).

عزت نفس

تجاربی که انسان در راستای هر مؤلفه به دست می آورد، نقش اساسی را در ارزیابی از خود ایفا می کند. این فرایند ارزیابی یا قضاوت، توصیف های درونی از خود را میسر می نماید که عزت نفس نام می گیرد و به منزله بیانیه ای در چگونگی احساس فرد درباره خویش محسوبمی شود. «عزت نفس سالم» را می توان مورد تقویت قرارداد و یا این که آن را از مسیر اصلی منحرف ساخت. شخص با عزت نفس قویتا حدودی قادر است که در خود جنبه های مثبت پنج مؤلفه عزت نفس را تحقق بخشد. در صورت فقدان مؤلفه های مزبور شخص دچار ناپایداری، بیهودگی و ناتوانی می شود (میرعلی یاری، ۱۳۷۹).

پنج مؤلفه عزت نفس از دیدگاه جامع نگر «اینرونر» (۱۹۸۲)، در ارتباط با نظریه خود نشأت گرفته است. در اینجابه اختصارتوصیف هایی در رابطه با هر مؤلفه عرضه می شود. توصیف موارد توسط «بربا» (۱۹۸۹)، مطرح شده است:

    1. امنیت: احساس اطمینان قوی است که شامل این نکات می شود: احساس راحتی و ایمنی، وقوف در آنچه از وی انتظار می رود، توانایی وابستگی به افراد و موقعیت ها و درک قواعد و محدودیت ها.دارا بودن احساس قوی امنیت (می توانم از پشتیبانی دیگران برخوردار شوم)، پایه ای است که ساختار مؤلفه های دیگر بر آن اساس پایه ریزی می گردد. ازاین رو کودکان باید قبل از انجام هر عملی نسبت به آن اطمینان خاطر حاصل نمایند. چنانچه کودک احساس ناامنی و خطر نماید (نسبت به آنچه از من انتظار می رود، مطمئن نیستم) در جذب مؤلفه های دیگر عزت نفس با مشکل مواجه خواهد شد. (میرعلی یاری، ۱۳۷۹).
    1. خود پذیری: خود پذیری احساس فردیتی است که اطلاعات درباره خود را دربرمی گیرد توصیف دقیق و واقع بینانه از خویش برحسب نقش ها، اسناد و ویژگی های جسمانی. فردی که واجد خود پذیری قوی باشد (من خودم را دوست دارم)، خویشتن را می پذیرد، احساس فردگرایی، شایستگی، کفایت و تحسین از خود دارد. ولی فردی که احساس خود پذیری ضعیفی دارد (من خود را دوست ندارم)، در پذیرش خود، فاقد اراده است.(میرعلی یاری، ۱۳۷۹).
    1. پیوند جویی: پیوند جویی احساس پذیرش با مقبولیت است به ویژه در روابطی که مهم قلمداد می شوند. همچنین به معنای احساس پذیرفته شدن و مورداحترام قرار گرفتن از سوی دیگران به کار می رود. افرادی که دارای احساسات پیوند جویی قوی باشند (احساس تعلق داشتن)، رابطه راحت و رضایت مندی با دیگران برقرار می کنند. حال آنکه احساس پیوند جویی ضعیف در فرد (کسی نمی خواهد با من باشد)، منجر به انزواطلبی و احساس بیگانگی وی خواهد شد.
    1. رسالت: در این مؤلفه، دارا بودن هدف و انگیزه در زندگی موردنظر است. به طوری که به خویشتن رخصت دهد تا اهداف واقع بینانه و قابل حصولی داشته باشد و در قبال پیامدهای تصمیمات خود، احساس مسئولیت نماید. فرد برخوردار از احساس تعهد قوی (من اهداف مهمی دارم)، قادر است عملی را آغاز کند و بر اساس طرح و نقشه، آن را پی گیرد؛ اما کسی که حس تعهد ضعیفی دارد (من گیج هستم و نمی دانم چه باید بکنم)، در قبال اعمال خود مسئولیتی احساس نمی کند و در هنگام مواجهه با مشکل راه حل های مختلف را مورد کاوش قرار نمی دهد.
    1. شایستگی: این مؤلفه به احساس موفقیت و فضیلت در کارایی اشاره دارد که مهم و ارزشمند به نظر می رسد و شامل وقوف بر نیرومندی ها و توانایی ها و پذیرش ضعف ها نیز می شود. افرادی که واجد احساس شایستگی می باشند (من احساس توانایی می کنم، بنابراین می توانم با هر خطری مواجه شوم)، در بیان تصورات و عقاید خود در ارتباط با دیگران بی پروا می باشند؛ اما افرادی که از شایستگی لازم برخوردار نیستند (نمی خواهم کوشش کنم)، خود را ناتوان می انگارند و موفقیت های خویش را به بخت و اقبال نسبت می دهند و نمی خواهند فرصت هایی در جهت نیل به موفقیت داشته باشند. آن ها رفتارهای خود مغلوب اند دارند و احساس کفایت شخصی نمی کنند. در پرتو تجارب فزاینده ای که در آموزش عمومی و عالی به دست آمد، مهم ترین عامل را در تعیین احساس رضایت و موفقیت فردرا به احساسات درونی در مورد خویش نسبت داده اند.

رابطه عزت نفس و اعتمادبه نفس:

مدیر سایت