ماری کوری، دانشمندی که با نابرابری ها جنگید و عصری هسته ای را رقم زد

Random paper arrows.

ماری کوری در کنار همه ویژگیای شخصیتی قابل توجهش دانشمندی با دیدگاه و طرز تفکر ستودنی بود. واسه محققان هم دوره ایش اما، اون تنها یه زن بود، زنی که طبق تصادف به علم هم علاقه داشت.

با این همه، طولی نکشید که نتیجه های بزرگ اون از طرف همه مورد توجه قرار گرفت و اون «یه زن» علمیرا ساخت که درک امروز ما از رفتار رادیو اکتیو رو می سازه، در رآکتورهای هسته ای مون استفاده میشن، در اکتشافات فضایی به اون استناد می شه و کل رشته پزشکی رو بر مبنایش بنا کردن و اون چیزی نیس جز رادیولوژی.

کوری در اون دوران اصلا تحت تاثیر باورهای غلط جامعه و نگاه نه خیلی مثبت اون نسبت به بانوان قرار نگرفت و هوش و نبوغ سرشارش اونو به سمت کشفیات معجزه آسایی جهت داد که جامعه علمی نمی تونه اونا رو ندیده بگیره.

اون در راه درستی قدم گذاشته بود و موفق شد اسمش رو به عنوان اولین دانشمندی به ثبت برسونه که دو جایزه نوبل رو گرفت، سه موسسه رادیولوژی به اسمش ثبت شد، دختر بزرگش موفق به دریافت جایزه نوبل گردید و مورد احترام نوابغ دوران از جمله آلبرت اینشتین قرار گرفت.

امروز این خانوم رو به عنوان یکی از بزرگ ترین محققان تاریخ می شناسن. از همین رو، به مناسب سالروز تولدش که در همین ماهه می خوایم نگاهی داشته باشیم به تارخچه مشکلات و نتیجه های اون در عصری که زنان جایگاهی در اون نداشتن.

با سایت ما همراه باشین.

ماریا سالومی اسکلودوسکا در تاریخ ۷ نوامبر ۱۸۶۷ میلادی در ورشوی لهستان به دنیا اومد. این تصویر یکی از اولین عکسش در سن ۱۶ سالگیه.

اون در ورشوی لهستان به دنیا اومد و نام اصلی اش ماریا سالومی اسکلودوسکاه. نام میانی اون از کلمه لهستانی Salome گرفته شده که به زبون عبری «صلح» معنی میده.

ماریا بعدا نام فامیل شوهرش رو گرفت و ترجمه فرانسوی اسم کوچکش رو مورد استفاده قرار داد و به ماری کوری معروفیت یافت.


خواهران کوری بر خلاف محدودیتای دولتی اون دوران واسه تحصیل زنان، مصمم بودن که به مدارج عالی علمی برسن.

لهستان که در اون زمان تحت تسلط روسیه بود در میانه های انقلاب جنبش زنان هست اما تغییرات روندی آروم داشتن.

چون زنان بازم از تحصیل در سطوح عالیه محروم بودن کوری و یکی از خواهرانش به دانشگاه Flying رفتن؛ یه جور موسسه آموزشی که در اواسط دهه ۱۸۸۰ میلادی زنان رو هم پذیرش می کرد.


اون در سال ۱۸۹۱ میلادی عاقبت به فرانسه مهاجرت کرد

کوری واسه ادامه تحصیلاتش در رشته شیمی، ریاضی و فیزیک عزمشو جزم کرد در دانشگاه سوربن ثبت نام کنه و در اونجا به سمت مدیریت آزمایشگاه فیزیک این دانشگاه منصوب گردید.


در سال ۱۸۹۴ میلادی، واسه تدریس به کشور خود برگشت.

اون بعد از دریافت دو مدرک علمی از دانشگاه سوربن در سال ۱۸۹۴ میلادی راهی لهستان شد با این امید که به عنوان استاد در دانشگاه کراکف مشغول به کار شه.

با این همه، تلاشش واسه تصدی اینجور سمتی به جایی نرسید و دلیل هم تنها یه چیز بود؛ زن بودنش.


در همون سال کوری با مردی ملاقات کرد که به عشق زندگی اش تبدیل شد

پیر کوری یکی از استادان دانشکده فیزیک دانشگاه سوربن بود. ماری احساساتش بعد از اولین ملاقات خود با پیر رو اینطور نوشت:

به نظر ازم خیلی کوچکتر بود اما ۳۵ سال داشت. با ظاهری در هم ریخته و کم سراسیمه مقابل قامت بلند اون در جایم میخکوب شده بودم و مدهوش چشمانی شدم که به من خیره شده بودن. صدای آروم، سادگی بی همتا و لبخند ملیحی که بر لب داشت، اعتماد به نفس زیادی به اون داده بود. طولی نکشید که سر صحبت رو باز کردیم و صحبتمون گل انداخت؛ موضوع بحث پرسشایی علمی بود که دوست داشتم نظرش رو در مورد اونا بدونم.


پیر بعد از چندبار مطرح کردن پیشنهاد ازدواج جواب بله رو از ماری گرفت

پیر و ماری در جریان یه مراسم ساده در تاریخ ۲۶ جولای ۱۸۹۵ در فرانسه ازدواج کردن. ماری ترجیح داد در جریان مراسم ازدواجش پیراهنی به رنگ آبی تیره بپوشه (که مثل یونیفورم آزمایشگاهش بود) و اون زوج کمی بعد به دو شریک علمی عالی تبدیل شدن.


ماری بعد از ازدواجش شروع به بررسی خواص عنصر رادیواکتیو اورانیوم کرد.

سه سال تحقیق و مطالعه ماری، پیر رو راضی کرد که پروژه های تحقیقاتی اش رو کنار گذاشته و به اون ملحق شه و اون انتخاب شک نداشته باشین باعث پیشرفت ماری در تحقیقاتش گردید.


در اواخر دهه ۱۸۹۰ میلادی، ماری ایده ای جدید رو مطرح کرد که علم رو همش عوض کرد.

اون اولین دانشمندی بود که فرضیاتش رو در مورد خواص عجیب و غریب اورانیوم مطرح کرد که براساسش، این خواص نه از یه منبع خارجی بلکه از اتمای خود این عنصر ریشه می گرفتن و ماری در ادامه مدعی شد که این خواص باید در عناصر دیگه هم وجود داشته باشن و فقط به اورانیوم محدود نمی شن. کمی بعد کوری به این نتیجه رسید که توریوم هم همین خواص رو داره و و بعدا عبارت «رادیواکتیویتی» رو به وجود آورد تا این رفتار رو توصیف کنه.


بعد از این کشف ماری و پیر، به پیشرفتای بیشتری در مورد علمی رسیدن.

بین سالای ۱۸۹۸ تا ۱۹۰۲، ماری و پیر دو عنصر به طور کامل جدید به اسمای پولونیوم و رادیوم رو کشف کردن. اونا هم اینکه به این نتیجه رسیدن وقتی که سلولای تشکیل دهنده تومور در برابر این ماده قرار می گیرن با سرعت بیشتری نسبت به سلولای سالم از بین می رن.

امروزه رادیو درمانی روشی عادی واسه کوچیک کردن و نابود کردن تومورهاست.


در سال ۱۹۰۳ میلادی، جایزه نوبل فیزیک به پیر کوری، ماری کوری و هنری بکوئرل اهدا شد.

 

در اول آکادمی سلطنتی علوم سوئد تنها پیر و بکوئرل رو شایسته دریافت این جایزه اعلام کرد اما پیر بعد از اطلاع از این، نسبت به اون اعتراض کرد و اینطور شد که ماری هم نوبل فیزیک رو گرفت منتها جایزه نقدی پس از دریافت میان پیر و بکوئرل تقسیم شد و ماری از اون سهمی جنگ.

در هر حال، پیر و ماری به خاطر «خدمات با ارزشی که با همراهی پروفسور هنری بکوئرل در مورد کشف پدیده رادیواکتیو» انجام داده بودن مورد تقدیر قرار گرفتن.


اما ماری حتی بعد از اینکه اسمش رو به عنوان اولین زن برنده جایزه نوبل به ثبت رساند، از طرف مجامع علمی ندیده گرفته شد.

کمی بعد از اعلام اسامی برندگان جایزه نوبل فیزیک، دانشگاه پاریس کرسی جدیدی در این رشته رو به پیر اختصاص داد. در سال ۱۹۰۵ پیر به عضویت آکادمی علوم فرانسه در اومد اما ماری بر خلاف نقش زیادی که در این نتیجه های کار داشت فقط به خاطر زن بودنش هم از طرف دانشگاه و هم آکادمی علوم فرانسه ندیده گرفته شد.


ماری در استکهلم هم به خاطر جنسیتش ندیده گرفته شد.

در سال ۱۹۰۵ میلادی، این زوج دانشمند واسه دریافت جوایز نوبل خود راهی استکهلم شدن  (اونا این سفر رو از سال ۱۹۰۳ به خاطر مشغله زیاد به تعویق انداخته بودن).

رسم بر این بود که برندگان نوبل، قبل از دریافت جایزه نقدی، سخنرانی کوتاهی در مورد فعالیت علمی خود داشته باشن اما چون ماری زن بود، اجازه این کار رو دریافت نکرد و بخاطر این فقط به سخنرانی همسرش گوش داد.


در سال ۱۹۰۶ پیر کوری به شکل غیر منتظره از دنیا رفت.

تو یه شب بارانی در ماه آوریل، پیر با یه کالسکه خورد و جون خود رو از دست داد.

یه ماه بعد، دانشگاه پاریس جایگاه پیر به عنوان پروفسور و کرسی استادی فیزیک رو به ماری اهدا کرد و این جوری شد که اون اسمش رو به عنوان اولین زنی که به عنوان استاد در دانشگاه مشغول به کار شد به ثبت رساند.


ماری که از مرگ همسر شدیدا آزرده خاطر بود، راهش رو ادامه داد.

بین سالای ۱۹۰۶ الی ۱۹۱۱ میلادی، ماری در حالی که اولین و تنها کلاس رادیواکتیویتی دنیا رو برگزار می کرد، درگیر ویرایش کارای تحقیقاتی همسر مرحومش بود و کتابی با عنوان Traité' de Radioactivité یا معاهده رادیواکتیویته رو به چاپ رساند، سخت درگیر دو دختر خردسالش شده بود که از همسر مرحومش براش به یادگار مونده بودن.

این کتاب حالا به عنوان اولین اثر تحقیقاتی سنتی در بخش رادیواکتیویتی در نظر گرفته می شه.


به خاطر بی عدالتی جنسیتی سختی که از طرف آکادمی علوم فرانسه اعمال می شد، کوری هیچ جایگاهی در اسناد تاریخی اون دوران نداشت.

در سال ۱۹۱۱ میلادی، آکادمی علوم فرانسه دوباره از پذیرش ماری کوری دوری کرد. اون در بازه وقتی یه ساله از این ماجرا دوباره جایزه نوبل فیزیک رو گرفت و اسمش رو به عنوان اولین دانشمندی به ثبت رساند که دو مرتبه شایسته دریافت اینجور عنوانی شناخته شده بود. این آکادمی تا سال ۱۹۶۲ هیچ عضو زنی رو نپذیرفت.


ماری نوبل شیمی سال ۱۹۱۱ رو گرفت

ماری به خاطر خدمات مهم ای که به واسطه کشف عناصر رادیوم و پولونیوم، منزوی سازی رادیوم و مطالعاتش در مورد وجود و ترکیبات شیمیایی این عناصر داشته و باعث پیشرفت علم شیمی شده بود، شایسته دریافت این جایزه شناخته شد و در اون سال تنها دانشمندی بود که نوبل شیمی رو گرفت.


زندگی ادامه داشت.

همون سال ماری نوبل دومش رو گرفت و به عنوان عضو دائمی کنفرانسای فیزیک Solvay انتخاب شد که اسمای مطرحی چون آلبرت اینشتین و مکسول پلنک هم در اون عضویت داشتن.


در سال ۱۹۱۱، لهستان موسسه رادیواکتیویتی ورشو رو به افتخار اون راه اندازی کرد.

ماری پیشنهاد تحصیل در مقطع دکتری این موسسه رو گرفت و از اینکه نمی تونست اونو قبول کنه بسیار ناراحت بود. اون فقط به خاطر این در فرانسه موند که دانشگاه پاریس طی همکاری اش با انستیتوی پاستور توافق کرده بودن موسسه رادیوم رو راه اندازی کنن که امروزه با نام موسسه کوری شناخته می شه.


با شروع جنگ در سال ۱۹۱۴ میلادی، فعالیت موسسه رادیوم آویزون گردید.

ماری طی نامه ای به پل لانگوین فیزیکدان اینطور نوشت: «مصصم هستم که همه توانم رو در راه خدمت به کشور دومم صرف کنم چراکه فعلا نمی تونم کاری واسه سرزمین مادری ام انجام دهم.»

کوری واسه اینکه باری از روی دوش فرانسه برداره، اولین مرکز رادیولوژی نظامی رو در این کشور راه اندازی کرد که در اون از اشعه اکس واسه تشخیص محل گلوله و استخوانای شکسته سربازان استفاده می شد.


ماری همون کم اندازه رادیوم خود رو که حدودا یه گرم می شد بنابه درخواست دولت فرانسه به مقامات این کشور تحویل داد و به این خاطر هیچ وقت مورد تقدیر قرار نگرفت.

با وجود اینکه ماری تموم موجودی رادیوم خود رو واسه تحقیقات در اختیار دولت فرانسه قرار داده بود و در طول جنگ هم مدیریت مرکز رادیولوژی صلیب سرخ رو در اختیار داشت هیچ وقت به صورت رسمی مورد تشکر قرار نگرفت.


با وجود اینکه فرانسه از تلاشش تشکر نکرد، دولت آمریکا اونو مورد تقدیر قرار داد.

کمی بعد از پایان جنگ، ویلیام ملونی از موسسه رادیوم بازدید به عمل آورد و به ماری گفت که دولت آمریکا حاضره ۱۰۰ هزار دلار رو در اختیار اون بذاره تا واسه موسسه اش یه گرم رادیوم بخره.

وقتی که کوری و دخترانش واسه دریافت این کمک هزینه راهی آمریکا شدن رئیس جمهور وقت این کشور، وارن هاردینگ شخصا کلید طلایی جعبه ای رو به اون داد که شامل رادیوم بود.

دولت فرانسه هیچ عنوان رسمی واسه تقدیر از تلاشای کوری به اون نداده بود و به خاطر همین بسیار شرمگین بود. از همین رو قبل از ملاقات کوری با هاردینگ به اون پیشنهاد داد که عنوان افتخاری لژیونر رو دریافت کنه اما کوری اون پیشنهاد رو نپذیرفت.


معروفیت کوری فرصتایی طلایی و هیجان انگیز رو پیش رویش قرار داد.

ماری تا دهه ۱۹۲۰ میلادی، به شهرتی جهانی رسید. اون در این یه دهه به بلژیک، برزیل، اسپانیا و چکسلواکی سفر کرد و در مورد کارای علمی اش سخنرانی کرد؛ امتیازی که تنها بیست سال قبل فقط به خاطر جنسیتش از اونا محروم بود.

در سال ۱۹۲۲ میلادی، کوری عنوان فلوشیپ رو در آکادمی پزشکی فرانسه گرفت.


اهمیتی که به واسطه معروفیت واسه ماری به وجود اومده بود اونو جذب خود نکرد، و بخاطر این عزمشو جزم کرد به پاریس برگرده.

آلبرت اینشتین وقتی در مورد اون نوشت: در میان همه مشاهیر، ماری کوری تنها کسیه که معروفیت خرابش نکرد.


کوری بودن خوبه

در سال ۱۹۲۶ میلادی، دختر بزرگ ماری به نام آیرین با جین فدریک جولیوت کوری فیزیکدان فرانسوی ازدواج کرد.

این دو نفر در ادامه تحقیقاتی رو در موسسه رادیوم فرانسه انجام دادن و در سال ۱۹۳۵ میلادی، مشترکان نوبل شیمی رو گرفتن. امروز خونواده کوری، رکورد جهانی بیشترین تعداد دریافت کنندگان نوبل تو یه خونواده رو از اون خود داره.


ماری غلیرغم اینکه چند سال در برابر پرتوهای کشنده رادیواکتیو قرار گرفته بود تا ۶۶ سالگی اش عمر کرد.

ماری در ۴ جولای ۱۹۳۴ در اثر دچار شدن به کم خونی آپلاستیک درگذشت؛ یه جور مریضی که باعث آسیب رسیدن به مغز استخون و سلولای ریشه ای درون اونا می شه.

بنظر میاد که این آسیب به خاطر قرار گرفتن دراز مدت ماری در برابر امواج رادیواکتیو بوده و بدیش اینه این خطر در اون دوران شناخته شده نبود. امروز ماری در پانتئون فرانسه در کنار همسرش آروم گرفته س.


میراث کوری جاودانه س.

امروز یادداشتای کوری در مورد رادیو اکتیویتی در داخل جعبهایی درون مرکز رادیوم نگهداری می شن و تنها آدمایی می تونن اونا رو ببینن که برگه های رفع مسئولیت از این موسسه رو امضا کرده و لباس محافظتی بپوشن چون همه متعلقات این دانشمند شامل یادداشتا، مبلمان و کتابهایش در تموم طول زندگی اون و بدون داشتن پوشش محافظتی در برابر مواد رادیواکتیو قرار داشتن و می گن که دست کم تا ۱۶۰۰ سال دیگه، بازم پرتوهای داغون کننده رادیواکتیو رو از خود پخش میکنن.


از وقتی که اولین جایزه نوبل و جایزه علوم اقتصادی اهدا شد تا به امروز ۴۸ زن و ۸۵۲ مرد این جایزه رو گرفتن.

 

دریافت کنندگان زن جایزه نوبل به توضیح زیر هستن:

نوبل فیزیک: ۲ نفر

نوبل شیمی: ۴ نفر

نوبل روانشناسی و پزشکی: ۱۲ نفر

نوبل ادبیات: ۱۴ نفر

جایزه صلح نوبل: ۱۶ نفر

جایزه Sveriges Riksbank در علوم  اقتصادی: یه نفر

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *