تاثیر مصرف سالیسیلیک اسید و کودهای زیستی بر عملکرد و اجزاء عملکرد …

تاثیر مصرف سالیسیلیک اسید و کودهای زیستی بر عملکرد و اجزاء عملکرد  …

در پژوهشی ضمن بررسی ۱۰ سویه سودوموناس با توانحل کنندگی فسفات و همچنین تولید ACC دآمیناز مشخص شد که این سویهها، رشد و وزن ریشه را افزایش دادند، اما اثری بر جذب فسفر توسط گیاه نداشتند. آنها نتیجه گرفتند که تحریک رشدی گیاه در اثر عوامل دیگری غیر از حلکنندگی فسفر رخ داده است. یکی از علتهای عمده حلکنندگی فسفات تولید اسیدهای آلی توسط ریزجانداران است. تولید اسیدهای آلی باعث اسیدی شدن سلول میکروبی و محیط اطراف آن شده، در نتیجه فسفر در اثر جایگزینی پروتونی بهجای کلسیم آزاد میشود (ذبیحی و همکاران، ۱۳۸۸).
۲-۱۱- اثرات توأم باکتریهای محرک رشد بر عملکرد و اجزاء عملکرد گیاهان زراعی
داس و ساها (۲۰۰۰) در بررسی اثر دو باکتری ازتوباکتر و آزوسپریلوم به همراه کود ازته به میزان ۵۰ کیلوگرم در هکتار بر روی گندم گزارش کردند که استفاده از باکتریهای مذکور، تأثیر مثبتی بر افزایش عملکرد دارد و بهخصوص اثر ازتوباکتر بیشتر از آزوسپریلوم بود و این در حالی بود که استفاده توام از باکتریهای مذکور به مراتب تأثیر بیشتری بر عملکرد در مقایسه با کاربرد انفرادی آن ها نشان داد.
زهیر و همکاران (۲۰۰۰) افزایش ۸/۱۹ درصدی عملکرد دانه ذرت در اثر تلقیح توام بذر با باکتریهای ازتوباکتر و سودوموناس، تیلاکو همکاران (۱۹۸۲) افزایش عملکرد دانه ذرت در اثر تلقیح توام بذر با باکتریهای ازتوباکتر کروکوکوم و آزوسپریلوم برازیلنس و افزایش ۵۹ درصدی عملکرد دانه ذرت با افزایش تعداد دانههای بلال تا دوبرابر در اثر تلقیح بذر با باکتری آزوسپریلوم را گزارش نمودند.
بر اساس تحقیقات ملکوتی و همکاران (۲۰۰۷) موثرترین PGPR بر افزایش عملکرد و اجرای عملکرد ذرت دانهایSc704 تلفیقی از باکتریهای ازتوباکتر، آزوسپریلوم و سودوموناس بود. حضور باکتریهای آزوسپریلوم، ازتوباکتر و سودوموناس در محیط ریشه برخی گیاهان دارویی از جمله پروانش[۴]، Coleusforskohlii، roseus، ریحان و صبر زرد[۵] گزارش شده است، بهطوری‌که جمعیت این باکتری‌ها در هر چهار گونه گیاه دارویی در مقایسه با محیط غیرریشه‌ای گیاهان بیشتر بود. این نتایج می‌تواند در معرفی کودهای بیولوژیک برای تولید تجاری این گونه‌ها مورد استفاده قرار گیرد (فاتما و همکاران، ۲۰۰۸).
تبریزی (۱۳۸۳) به نقل از کالرا گزارش کرد که کاربرد مخلوط ازتوباکتر و آزوسپیریلوم در گیاه نعناع فلفلی[۶] ، باعث حصول عملکرد اسانس به مقدار ۱۲۵ کیلوگرم در هکتار شد، که این میزان معادل ۸۵ درصد عملکرد حاصل از کرت‌های بود که در آنها از کود شیمیایی استفاده شده بود. فاتما و همکاران(۲۰۰۸) گزارش کردند که کودهای بیولوژیک شامل ازتوباکتر، آزوسپریلوم و باکتری‌های حل‌کننده فسفات، روی شاخص‌های رشدی و میزان اسانس گیاه مرزنگوش[۷] و نیز روی اثر اسانس آن بر باکتری‌های گرم مثبت و گرم منفی، قارچ‌ها و مخمرها اثر قابل توجهی دارد.
گزارش شده است که استفاده از کود زیستی حاوی ازتوباکتر به‌تنهایی، عملکرد Cymbopogonmartinivar. Motia را بهمیزان ۱۶ درصد افزایش داد و وقتی این کود با ۸۰ کیلوگرم نیتروژن ترکیب شد، عملکرد را ۲۹ درصد افزایش داد (محفوظ و شرف الدین، ۲۰۰۷). مالی و پاتیدار (۲۰۰۴) در ارزیابی اثر کودهای دامی، سطوح مختلف کود شیمیایی و کودهای زیستی بر رشد، عملکرد و کیفیت سورگوم دریافتند که تلقیح با آزوسپیریلوم بهتنهایی و در ترکیب با باکتریهای حلکننده فسفات، عملکرد دانه سورگوم را تنها ۷- ۵% افزایش داد. همچنین در تیمار تلقیح با آزوسپیریلوم همراه با کود دامی و ۱۰۰ درصد کود شیمیایی توصیه شده عملکرد دانه افزایش نشان داد. کومار و همکاران (۲۰۰۹) گزارش کردند که کاربرد توأم ۹۳ کیلوگرم نیتروژن بعلاوه ۹۳ کیلوگرم فسفر و آزوسپیریلوم حداکثر ارتفاع، تعداد شاخه، وزن تر و خشک اندام هوایی، بیشترین عملکرد اسانس را در درمنه تولید کرد.
نایمن و همکاران (۲۰۰۹) در بررسی اثر تلقیح گندم با آزوسپریلوم براسیلنس وPseudomonasfluorescens در دو سطح صفر و ۴۵ کیلوگرم نیتروژن در هکتار دریافتند که سطوح نیتروژن بطور معنیداری جمعیت باکتریهای آزوسپیریلوم را تغییر داد. تلقیح با آزوسپیریلوم، زیست توده گیاه گندم را ۱۲ درصد، بیوماس ریشه را ۴۰ درصد و عملکرد دانه را ۱۶ درصد افزایش داد، اما از نظر ارتفاع ریشه، بین گیاهان تیمارهای مختلف تفاوت معنیداری وجود نداشت.
نتایج بررسی نظرلی و همکاران (۱۳۸۹) نشان داد که در صورت تلقیح بذر آفتابگردان با ازتوباکتر، آزوسپریلوم، سودوموناس و عدم تلقیح، قطر ساقه آفتابگردان به ترتیب به میزان ۰۸/۲۶، ۷۱/۲۴، ۵۳/۲۵ و ۹۵/۲۳ میلیمتر به دست آمد که بین سه نوع باکتری مورد استفاده از لحاظ تأثیر بر این صفت اختلاف آماری معنیداری وجود نداشت اما بین تیمار مصرف ازتوباکتر و تیمار عدم تلقیح اختلاف معنیداری وجود داشت.
فصل سوم
روشاجرایتحقیق
۳-۱ محل آزمایش
این آزمایش بر روی نخود رقم ۱۵۴ کرج در شهرستان کرج (شهرک مهندسی زراعی) در اواخر اسفند ماه ۱۳۹۲ انجام شد. کرج یکی از شهرهای مرکزی و کوهپایه‌ای ایران می‌باشد و در دامنهٔ رشته کوه های البرز و در بلندای ۱۳۰۰ متری از سطح دریا واقع شده ‌است. شهر کرج با طول جغرافیایی ۵۱ درجه و ۰ دقیقه و ۳۰ ثانیه خاوری و عرض جغرافیایی ۳۵ درجه و ۴۸ دقیقه و ۴۵ ثانیه شمالی واقع شده‌ است.
۳-۲ آزمایش خاک
به منظور تعیین خواص فیزیکی خاک، بعد از انتخاب محل اجرای آزمایش و قبل از هرگونه عملیات آماده سازی زمین توسط مته نمونه برداری (آگر) از عمق ۰ تا ۳۰ سانتی متری خاک، از پنج نقطه زمین بطور تصادفی نمونه برداری صورت گرفت. نتایج حاصل از تجزیه خاک در آزمایشگاه خاک شناسی مرکز تحقیقات نشان داد که خاک مزرعه دارای بافت سیلتی کلی لوم بود.
۳-۳ مشخصات طرح آزمایش
این آزمایش به صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب بلوکهای کامل تصادفی در ۳ تکرار اجرا شد. آزمایش دارای ۳ فاکتور، شامل آبیاری در ۲ سطح (شرایط دیم و آبیاری تکمیلی در مرحله غلاف بندی) که در کرتهای اصلی قرار گرفت و فاکتور دوم باکتریهای محرک رشد شامل ازتوباکتر، سودوموناس، تلقیح توام ازتوباکترو سودوموناس و شاهد (بدون تلقیح) و فاکتور سوم شامل سالیسیلیک اسید در ۲ سطح (عدم مصرف و بذرمال با غلظت ۱ میلی مولار) در کرتهای فرعی پیاده شدند. در مجموع آزمایش شامل ۱۶ تیمار در هر تکرار و در مجموع ۴۸ کرت آزمایشی است. بررسی آمار و اطلاعات ماهانه و فصلی بارندگی شهرستان کرج نشان می دهد که در سه ماه اول سال به مقدار ۹/۶۹ میلی متر(۲۸ درصد)بود. بررسی آمار و اطلاعات ماهانه و سالانه دمای شهرستان کرج نشان می دهد که میانگین سالانه دما ۱۴ درجه سلسیوس و میانگین حداکثرها و حداقل ها به ترتیب ۲۰٫۸ و ۸ درجه سلسیوس می باشد .
۳-۴ عملیات زراعی
عملیات آماده سازی زمین شامل شخم، دیسک و تسطیح، قبل از کاشت بود. سپس از عمق ۳۰ سانتی متری خاک محل اجرای آزمایش نمونه گیری مرکب به عمل آمد تا برخی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک و عناصر غذایی آن اندازه گیری شود. پس از آن نقشه آزمایش بر روی زمین پیاده گردید.
فاصله بین خطوط و ردیف های کاشت ۳۰ سانتی متر بود. طول هر خط کاشت ۴ متر و هر کرت دارای ۵ خط کاشت بود. فاصله بین دو تکرار ۳ متر در نظر گرفته شد. همزمان با کاشت بذور، کودهای فسفره و پتاسه به صورت نواری به خاک داده شد. کود اوره نیز به صورت نصف هنگام کاشت و نصف دیگر هنگام مرحله ی گلدهی نخود اعمال شد.
برایاختلاطوتلقیحبذور با کودهای بیولوژیک، ابتدابذور رویپلاستیکتمیزپخش شد،سپسمقدارمناسبمایه تلقیح (۱ لیتر به ازای ۳۰ کیلوگرم بذر)رابهتدریجرویبذرهاپاشیدهوبابههمزدنبذرنسبتبهتلقیحبذراقدام گردید.سپسبذرهایتلقیح شده را درسایهپهنکردهوپسازخشکشدنآمادهکشتشد (اکبری و همکاران، ۱۳۸۸).
۳-۵ نمونه برداری
به منظور انجام عملیات نمونه برداری با حذف خطوط کناری و نیم متر از ابتدا و انتهای هر کرت، نمونه برداری از دو خط وسط هر کرت و به تعداد دو بوته انجام شد.
در پایان این بررسی پس از حذف دو ردیف کناری بعنوان اثر حاشیه، نمونه گیری از ۳ خط وسط انجام شد. صفات مورد ارزیابی شامل: ارتفاع بوته، تعداد شاخه جانبی، تعداد غلاف در بوته، وزن هزار دانه، عملکرد دانه، ماده خشک کل، شاخص برداشت، طول دوره گلدهی، طول دوره پر شدن دانه، تعداد روز تا رسیدگی و درصد پروتئین دانه اندازه گیری شد.
در پایان فصل رشد ارتفاع بوته با استفاده از خط کش و از سطح خاک تا زیر آخرین جوانه گل مورد محاسبه قرار گرفت. تعداد شاخه در بوته نیز از طریق شمارش به دست آمد.
طول دروه گلدهی، طول دروه پر شدن دانه، تعداد روز تا رسیدگی براساس روزهای پش از کاشت و با مشاهدات چشمی اندازه گیری شد.
مطالعه و بررسی اثر تنش بر عملکرد و اجزاء عملکرد ارقام مختلف نمونه برداری در پایان فصل رشد انجام شد. در زمان برداشت از هر کرت ۴ بوته انتخاب و اقدام به شمارش تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته شد. به منظور محاسبه وزن صد دانه، تعداد ۱۰۰ دانه به صورت تصادفی از توده های هر تیمار توسط دستگاه شمارشگر تعیین و برحسب گرم وزن شدند. عملکرد دانه همان بذرها با توجه به وزن کل دانه در بوته ها و در نظر گرفتن تراکم بوته محاسبه شد. پس از خشک شدن گیاهان و انتخاب ۴ بوته از هر کرت عملکرد بیولوژیک محاسبه شد. شاخص برداشت نیز از تقسیم عملکرد دانه بر عملکرد بیولوژیک ضربدر ۱۰۰ به دست آمد.
۳-۶ تجزیه و تحلیل داده ها
جهت مرتب کردن داده ها از نرم افزار Excel و برای تجزیه و تحلیل آمار داده های حاصل از نمونه برداری، از برنامه‌های آماری SAS و MSTATC استفاده شد. جهت مقایسه میانگین صفات مورد نظر نیز از آزمون چند دامنه ای دانکن استفاده گردید.
فصل چهارم
تجزیهوتحلیلدادهها
۴-۱- ارتفاع بوته
نتایج این بررسی نشان داد که اثر تنش، سالیسیلیک اسید، باکتری و اثر متقابل سه گانه تیمارهای آزمایش بر ارتفاع بوته معنیدار بود ولی سایر اثرات تیمارهای آزمایش تاثیر معنیداری بر این صفت نداشتند (جدول ۴-۱).

جدول ۴-۱: تجزیه واریانس اثر تیمارهای آزمایش بر برخی از صفات مورد بررسی
میانگین مربعات
برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت ۴۰y.ir مراجعه نمایید.

مدیر سایت