تاثیر مصرف سالیسیلیک اسید و کودهای زیستی بر عملکرد و اجزاء عملکرد نخود …

تاثیر مصرف سالیسیلیک اسید و کودهای زیستی بر عملکرد و اجزاء عملکرد نخود  …

سالیسیلیک اسید گروهی از هورمونهای گیاهی است که بوسیله سلولهای ریشه و میکروارگانیسمهای مختلف تولید شده و به اشکال مختلف در هوا، سطح برگ و اطراف سلولهای ریشه وجود دارد (مجد و همکاران، ۲۰۰۶).
۲-۸-۱سالیسیلیک اسید بعنوان تنظیم کننده
از عوامل موثر بر رشد و نمو گیاهان سالیسیلیک اسید میباشد. سالیسیلیکاسیدیکتنظیمکنندهیرشددرونی ازگروهترکیباتفنلیطبیعیمیباشدکهدرتنظیم فرآیندهایفیزیولوژیکیگیاهنقشدارد.القایگلدهی، رشدونمو،سنتزاتیلین، تأثیردربازوبستهشدنروزنهها وتنفسازنقشهایمهمسالیسیلیکاسیدبشمارمیرود. سالیسیلیکاسیدباعثطویلشدنسلولهاوهمچنین تقسیمسلولیمیشودکهاینفرآیند با همکاریسایرتنظیم کنندههاازجملهاکسینانجاممیشود (مجد و همکاران، ۲۰۰۶).مقدار زیادی اسید سالیسیلیک در نمونه های خاک محتوی ریزوسفر ذرت و لوبیا گزارش شده است (الطیب، ۲۰۰۵).
۲-۸-۳ نقش سالیسیلیک اسید در تنش
دولت آبادیان و همکاران (۲۰۰۸) بیان کردند که سالیسیلیکاسید میتواندنقشمهمیدرایجادمقاومتبهتنشهایمحیطیایفا کند. سالیسیلیکاسید سببافزایشمقاومتبهشوریدرگیاهچههایگندم و همچنینسببایجاد تحمل به تنششوریدردولپهایها از جمله لوبیا نیز میگردد. سالیسیلیکاسیدباعثطویلشدنسلولهاوهمچنین تقسیمسلولیمیشودکهاینفرآیند با همکاریسایرتنظیم کنندههاازجملهاکسینانجاممیشود. گزارشهاییازاثراسید سالیسیلیکبرافزایشعملکرددربرخیازگیاهانمانند، سویا، لوبیا چشم بلبلی، و نخود فرنگی ارائه شده است (مجد و همکاران، ۲۰۰۶). سناراتنا و همکاران (۲۰۰۲) نتایج مشابهی از ایجاد مقاومت در گوجه فرنگی و لوبیا را در مقابل تنش های گرما، سرما و خشکی توسط اسید سالیسیلیک گزارش کردند.
اثر سالیسیلیک اسید بر تنش وابسته به نقش آن در مهار اتیلن است. تحقیقات نشان داده که احتمالاً اسید سالیسیلیک از طریق اثر بر بیوسنتز اتیلن باعث مقاومت گیاه به تنشهای محیطی میگردد (شاکیروا، ۲۰۰۳). گزارشات متعددی مبنی بر نقش اسید سالیسیلیک بر کاهش اثرات ناشی از تنشها وجود دارد. از جمله اسید سالیسیلیک با اثر بر روی آنزیمهای آنتی اکسیدان مانند کاتالاز، سوپر اکسید دیسموتاز، پلی فنل اکسیداز، پراکسیدازها و متابولیتهایی مانند آسکوربیک اسید و گلوتاتیون، اثرات ناشی از تنشهای خشکی، گرما و شوری را کاهش میدهد (الطیب، ۲۰۰۵). سنارانتا و همکاران (۲۰۰۲) نیز بیان کرد که اسید سالیسیلیک یک مولکول علامتی مهم برای میانجیگری پاسخهای گیاهان در برابر تنشهای محیطی است.
۲-۸-۴ نقش سالیسیلیک اسید در فیزیولوژی و تغییرات گیاهی
سالیسیلیک اسید تولیدی نقش محوری در تنظیم فرایند های فیزیولوژیکی مختلف مثل رشد، تکامل گیاه، جذب یون، فتوسنتز و جوانه زنی ایفا می کند (الطیب، ۲۰۰۵). هارپر و بلک (۱۹۸۱) در تحقیقی بر روی بافت های ریشه جو دوسر گزارش دادند که میزان مهارکنندگی سالیسیلیک اسید به غلظت اسید سالیسیلیک و pH وابسته است. زیرا جذب سالیسیلیک تحت تأثیر pH است، بطوریکه با کاهش pH خاصیت مهارکنندگی سالیسیلیک اسید افزایش می یابد. سالیسیلیک اسید تولید شده توسط گیاهان اثر آللوپاتیک بر روی گیاهان اعمال می نماید. همچنین سالیسیلیک اسید اثر مهار کنندگی روی بیوسنتز اتیلن دارد که این اثر نیز به pH محیط وابسته است (الطیب، ۲۰۰۵).
سالیسیلیک اسید باعث تجمع آبسزیک اسید و ایندول استیک اسید نیز می شود ولی بر روی سیتوکنین تأثیری ندارد. سالیسیلیک اسید گسترش، تقسیم و مرگ سلولی را تنظیم کرده، و در واقع بین رشد و پیری تعادل ایجاد می نماید (پوپوا و همکاران، ۱۹۹۷). سالیسیلیک اسید به دلیل داشتن گروه OH- هیدروکسیل آزاد روی حلقه بنزوئیک اسید قادر به کلاته کردن آهن موجود در آنزیم ACC – اکسیدازو موجب بلوکه کردن این آنزیم و در نهایت مهار بیوسنتز اتیلن می شود. علاوه بر این سالیسیلیک اسید بر ACC – سنتتاز نیز اثر میگذارد (زنگ و همکاران، ۲۰۰۲).
کرونادو همکاران (۱۹۹۸) در تحقیقات خود گزارش نمودند که محلول پاشی سالیسیلیک اسید بر اندام هوایی گیاهان سویا به طور معنی داری رشد اندام هوایی این گیاهان را هم در شرایط گلخانه ای و هم در شرایط مزرعه ای بهبود بخشید. بهبود پارامترهای رشد تحت تاثیر تیمار SA را می توان بدلیل تاثیر سالیسیلیک اسید بر دستگاه فتوسنتزی و حفاظت از دستگاه فتوسنتزی، مقدارفتوسنتز، فعالیت آنزیم روبیسکو، مقدار رنگیزه های فتوسنتزی، هدایت روزنه ای و سیستم دفاع آنتی اکسیدانی دانست که درمطالعه های مختلف به آن ها اشاره شده است (پوپوا و همکاران، ۲۰۰۹). تیمار گیاه ذرت با اسید سالیسیلیک، میزان تقسیم سلولی رأسی ریشه های اولیه را که منجر به افزایش رشد طولی می شود را زیاد می کند (شاکیروا و همکاران، ۲۰۰۳).
تحقیقات نشان داده است که احتمالاً اسید سالیسیلیک از طریق اثر بر بیوسنتز اتیلن باعث مقاومت گیاه نسبت به تنشهای محیطی میشود (شاکیروا و همکاران، ۲۰۰۳). به نظر می رسد اسید سالیسیلیک با افزایش دادن مقاومت به تنش از طریق افزایش فعالیت آنزیمها برای مقابله با تنش عمل می کنند و این امر منجر به افزایش اجزاء عملکرد و به تبع آن افزایش عملکرد دانه میگردد. احمد و همکاران (۱۹۹۵) بیان کردند که پیشتیماربذرباهورمونهاىرشدگیاهىمثل سالیسیلیک اسید نهتنهاجوانهزنیوشاخصسبز شدن،بلکهعملکردنهایىگیاهراتحتشرایطنرمالوتنشافزایشمیدهد.
۲-۸-۵ بررسی تأثیر سالیسیلیک اسید بر خصوصیات رشدی گیاهان
راجاسکاران (۲۰۰۲) و شاکیروا و همکاران (۲۰۰۳) نشان دادند که کاربرد خارجی اسید سالیسیلیک باعث تحریک جوانه زنی بذر میشود و الطیب (۲۰۰۵) به اثر تحریک کنندگی سالیسیلیک اسید بر جوانه زنی بذر جو پی برد. اسید سالیسیلیک بر فتوسنتز و رشد گیاه تحت شرایط تنش، اثر مثبت دارد (الطیب، ۲۰۰۵).
مجد و همکاران (۲۰۰۶) نشان دادند که وزنصددانهنخود رقمبیونیجدرگیاهانتیمارشدهباغلظت ۱/۰ میلیمولار سالیسیلیک اسید بطورمعنیداریافزایشیافتهاستواز ۱۷/۳۲ گرمدر گیاهانشاهدبه ۶۵/۳۴ گرم در گیاهان تیمار شده با سالیسیلیک اسیدرسیدهاست. در مطالعه ای که توسط خوداری (۲۰۰۴) بر روی ذرت انجام گرفت مشخص شد محلول پاشی سالیسیلیک اسید موجب افزایش شاخص های رشد، مقدار رنگیزه و سرعت فتوسنتز می گردد.
مردانی و همکاران (۱۳۹۰) بیان کردند که مصرف سالیسیلیک اسید نسبت به حالت عدم مصرف باعث افزایش قطر ساقه خیار شده است که این افزایش از لحاظ آماری معنی دار بوده است. احتمالدادهمیشود سالیسیلیکاسیدبتواندسبببهبودجذبعناصرغذاییشودکهاینخودمیتواندافزایشرشدرابه همراهداشتهباشدکهافزایشقطر ساقهیکیازاینمواردمیباشد. ازطرفیبهنظرمیرسدسالیسیلیکاسیدباافزایش میزانکلروفیلدربرگهاییکهدرآغازفرایندپیریهستند می تواندسببافزایشفتوسنتزودرنتیجهافزایشرشدمیشود.
گزارششدهاست که سالیسیلیک اسید تعادلهورمونیرادرگیاهتغییروبیشتر باعثافزایشسیتوکنین واکسین میگردد که افزایش تولید این هورمون ها باعث تقسیم سلولی و طویل شدن سلول ها می گردد، این امر در نهایت می تواند موجب افزایش طول بلال گردد (شاکیروا و همکاران، ۲۰۰۳).
شاکیروا و همکاران (۲۰۰۳) گزارش نمودند با کاربرد اسید سالیسیلیک در غلظت ۵/۰ میلی مولار تعداد دانه در ردیف بلال دانه در ذرت افزایش یافت. این افزایش می تواند به دلیل نقش اسید سالیسیلیک بر القای گلدهی باشد. همچنین بوته های قوی تر در اثر محلول پاشی اسید سالیسیلیک بلال های بزگتری را بوجود می آورند که دارای تعداد دانه در ردیف بیشتری هستند. مومنی (۱۳۹۰) گزارش کرد که تیمار پراپمینگ همراه با محلول پاشی توسط اسید سالیسیلیک در تنش خشکی بالاترین تعداد دانه در بلال را باعث شد که با تیمار پرایمینگ بذر با اسید سالیسیلیک تفاوت معنی داری نداشت این در حالی است که تیمار بدون پرایم کمترین تعداد دانه را داشت.
افزایش وزن دانه در نتیجهی پرایمینگ و محلول پاشی ممکن است به افزایش تولیدات فتوسنتزی نسبت داده شود که باعث تشکیل یک منبع ذخیره ای برای مقصد و افزایش گنجایش مخزن که منجر به افزایش وزن دانه و افزایش عملکرد می شود.همچنین پرایمینگ بذر باعث جوانه زنی سریعتر و تولید گیاهچه های قویتر می گردد و محلول پاشی نیز با افزایش رد بوته های ذرت گیاهان قوی تری تولید می کند که مسلماً این گیاهان دانه های بزرگتر با وزن بیشتری را تولید می نمایند (مومنی، ۱۳۹۰). مومنی (۱۳۹۰) افزایش وزن بذور ذرت تحت تأثیر سالیسیلیک اسید را گزارش کرد.
به نظر می رسد پرایمینگ و محلول پاشی با اسید سالیسیلیک در شرایط تنش باعث افزایش طول ریشه شده و زمینه لازم برای افزایش جذب آب و مواد غذایی را فراهم نموده و باعث افزایش فتوسنتز و در نتیجه مواد فتوسنتزی بیشتری را در جهت توسعهی اندام های زایشی اختصاص داده است و در نتیجه باعث افزایش وزن دانه ذرت گردیده و به تبع افزایش وزن دانه، عملکرد دانه نیز افزایش می یابد (جیرانی و همکاران، ۱۳۸۸).
سینگ و اوشا (۲۰۰۴) بیان کردند که تیمار بذور گندم با محلول اسید سالیسیلیک (۳-۱ میلی مول) منجر به تولید گیاهچههایی با محتوای رطوبتی بالاتر در مقایسه با گیاهچه های تیمار نشده در شرایط نرمال و تنش شد.
نتایج بررسی مجد و همکاران (۲۰۰۶) نشان داد که وزنصددانهنخود رقمبیونیجدرگیاهانتیمارشدهباغلظت ۱/۰ میلیمولار سالیسیلیک اسید بطورمعنیداریافزایشیافتهاستواز ۱۷/۳۲ گرمدر گیاهانشاهدبه ۶۵/۳۴ گرم در گیاهان تیمار شده با سالیسیلیک اسیدرسیدهاست. گزارشهاییازاثراسید سالیسیلیکبرافزایشعملکرددربرخیازگیاهانمانند، سویا، لوبیا چشم بلبلی، و نخود فرنگی ارائه شده است (مجد و همکاران، ۲۰۰۶). سینگ و اوشا (۲۰۰۴) بیان کردند که بذور گندم تیمار شده با اسید سالیسیلیک (۳-۱ میلی مولار) محتوای رطوبتی بالاتری را در مقایسه با گیاهچه های تیمار نشده نشان دادند.
شاکیروا و همکاران (۲۰۰۳) گزارش نمودند با کاربرد اسید سالیسیلیک در غلظت ۵/۰ میلی مولار تعداد دانه در ردیف بلال دانه در ذرت افزایش یافت. این افزایش می تواند به دلیل نقش اسید سالیسیلیک بر القای گلدهی باشد. همچنین بوته های قوی تر در اثر محلول پاشی اسید سالیسیلیک بلال های بزگتری را بوجود می آورند که دارای تعداد دانه در ردیف بیشتری هستند. مومنی (۱۳۹۰) گزارش کرد که تیمار پراپمینگ همراه با محلول پاشی توسط اسید سالیسیلیک در تنش خشکی بالاترین تعداد دانه در بلال را باعث شد که با تیمار پرایمینگ بذر با اسید سالیسیلیک تفاوت معنی داری نداشت این در حالی است که تیمار بدون پرایم کمترین تعداد دانه را داشت.
به نظر می رسد پرایمینگ و محلول پاشی با اسید سالیسیلیک در شرایط تنش باعث افزایش طول ریشه شده و زمینه لازم برای افزایش جذب آب و مواد غذایی را فراهم نموده و باعث افزایش فتوسنتز و در نتیجه مواد فتوسنتزی بیشتری را در جهت توسعهی اندام های زایشی اختصاص داده است و در نتیجه باعث افزایش وزن دانه ذرت گردیده و به تبع افزایش وزن دانه، عملکرد دانه نیز افزایش می یابد (مومنی، ۱۳۹۰).
۲-۹ – بررسی تأثیر باکتریهای محرک رشد بر خصوصیات رشدی گیاهان
در خصوص تأثیر باکترهای محرک رشد نیز محققان بیان کردند که تلقیح بذر با باکتری سبب افزایش معنیدار میانگین تعداد غلاف در بوته (۱۱ درصد) و میانگین تعداد دانه در بوته (۱۴درصد) سویا نسبت به شرایط عدم تلقیح با باکتری شد، همچنین تلقیح با باکتری سبب افزایش معنیدار وزن هزار دانه (۵ درصد) نسبت به شرایط عدم تلقیح با باکتری شد (کاظمی و همکاران، ۱۳۸۴). تلقیح با باکتری سبب افزایش درصد نیتروژن و مقدار جذب نیتروژن و بهتبع از آن سبب افزایش رشد گیاه و سطح فتوسنتزکننده گردید (اسدی رحمانی و همکاران، ۱۳۷۹). شوکتوهمکاران(۲۰۰۶) درمطالعهایرویگیاهآفتابگردانگزارشنمودندکه تلقیحبذرباباکتریهایمحرکرشد، ارتفاعگیاه،تعدادبرگ،قطرطبق،وزندانهومیزانروغندانه رادر مقایسهباگیاهان شاهد (تلقیح نشده)افزایشداد. شوقی کلخوران و همکاران (۱۳۸۹) در بررسی دو ساله روی آفتابگردان نشان دادند که تلقیحبذرباکودزیستی (باکتریهای محرک رشد)اثرمثبتومعنی داریبرعملکرددانه داشت، بهطوریکه در بذور تلقیح شده عملکرد دانه به مقدار ۲۵۰۸ کیلوگرم در هکتار حاصل شد که نسبت به حالت عدم تلقیح از افزایش ۱۰ درصدی عملکرد برخوردار بود. احتمالاًاینافزایشمیتواندبه وسیله ایجادچرخهمواد غذاییوقابلدسترسساختنو افزایشجذبآنتوسطباکتریها بهدست آمده باشد.
۲-۱۰ – تأثیر ازتوباکتر بر عملکرد و اجزاء عملکرد گیاهان زراعی
بررسیهای زیادی در مورد اثر تلقیح ازتوباکتر بر روی گیاهان زراعی انجام شده است. نتایج این مطالعات نشان میدهد که در بیشتر موارد، زیست توده گیاهی، عملکرد و مقدار نیتروژن موجود در اندام گیاه در شرایط تلقیح با ازتوباکتر بیشتر از شرایط عدم تلقیح بوده است (کومار و همکاران، ۲۰۰۱). از مایه تلقیح ازتوباکتر برای محصولات مختلف از جمله گندم، ذرت، ارزن و گوجه‌فرنگی استفاده می‌شود. موفقیت تلقیح در خاکهای با مواد آلی بیشتر، افزایش می‌یابد. مجموع تحقیقات بهعمل آمده نشان می‌دهد که جذب نیتروژن توسط گیاه در اثر فعالیت این باکتری ناچیز می‌باشد و علت اصلی افزایش رشد گیاه به واسطه سنتز مواد محرک رشد گیاه توسط باکتری عنوان شده است (خسروی، ۱۳۸۳).
شونویتز و زیگلر (۱۹۸۶) گزارش کردند که بین فراوانی ازتوباکترها در ریزوسفر و رشد ریشه ذرت ارتباط مستقیمی وجود داشت و در این شرایط، تولید اکسین، جیبرلین و سیتوکینین توسط این باکتریها، دو برابر حالت عادی بود. در تحقیق دیگری نتایج بررسی اثر تلقیح باکتری ازتوباکتر روی رشد گیاه سویا نشان داد که کاربرد ازتوباکتر در غیاب ریزوبیوم موجب افزایش معنیدار ارتفاع گیاه، تعداد گره در گیاه، تعداد غلاف در گیاه، تعداد دانه در گیاه و عملکرد دانه شد (اردکانی و همکاران، ۱۳۸۶).
کندی و همکاران (۲۰۰۴) گزارش کردند که استفاده از ازتوباکتر میتواند عملکرد برنج را تا ۹/۰ تن در هکتار افزایش دهد. نیتروژن تجمع یافته توسط گیاه برنج در تلقیح با ازتوباکتر تا ۱۵ کیلوگرم در هکتار افزایش نشان داد. این تجمع ناشی از تثبیت بیولوژیکی نیتروژن بوده است. همچنین، تلقیح گندم با ازتوباکتر ۵۰ درصد از نیتروژن مورد نیاز آن به شکل اوره را در شرایط گلخانهای تأمین کرد (کندی و همکاران، ۲۰۰۴).
نتایج تحقیق روی و اسریواستاوا (۲۰۱۰) در پاسخ گیاه برنج به تلقیح با ازتوباکتر همراه با کودهای شیمیایی نیتروژن در۴ سطح ۲۵، ۵۰، ۷۵ و ۱۰۰ درصد نیاز کودی توصیه شده، نشان داد که اثر ازتوباکتر چه بهصورت منفرد و چه در ترکیب با کود شیمیایی نیتروژن در سطوح بالا و پایین، بطور معنیداری باعث افزایش فعالیت آنزیم نیترات ریداکتاز، کل پروتئین، رشد و زیست توده نسبت به شاهد گردید. عبدالقانی و همکاران (۲۰۱۰) گزارش کردند که تلقیح گیاه گندم با ازتوباکتر بهعلاوه کودهای آلی و ۵۰ درصد کود شیمیایی نیتروژن توصیه شده، باعث افزایش ارتفاع اندامهای هوایی، ارتفاع ریشه، وزن تر و خشک اندامهای هوایی، تعداد برگ، اجزای عملکرد، قابلیت دسترسی و میزان مواد معدنی در ریزوسفر و گیاه گندم گردید. آرافا و همکاران (۲۰۰۹) در بررسی اثر تلقیح بذر با ازتوباکتر به عنوان کود بیولوژیک بر رشد و عملکرد گیاه گندم دریافتند که ازتوباکتر اثر معنیداری بر ماده خشک اندام هوایی و ریشه گندم داشت. نتایج آنها نشان داد که ازتوباکتر و کود دامی میتواند جایگزین نیتروژن شیمیایی شود.
جاراک و همکاران (۲۰۰۶) با مطالعه اثر تلقیح ازتوباکتر کروکوکوم و Actynomycete و کودهای شیمیایی نیتروژن (۶۰ و ۱۲۰ کیلوگرم در هکتار) بر عملکرد گندم و تعداد و فعالیت برخی میکروارگانیسمهای موجود در ریزوسفر خاک، دریافتند که بسته به نوع تیمار، افزایش عملکرد گندم بین ۱۱-۸ درصد بود. آنها گزارش کردند که استفاده از میکروارگانیسمها باعث افزایش عملکرد، کاهش استفاده از کودهای شیمیایی و افزایش فعالیت میکروبی خاک گردید.
نارولا و همکاران (۲۰۰۵) در بررسی اثر کودهای بیولوژیک همراه با کودهای شیمیایی بر عملکرد دانه گندم، گزارش کردند که در تلقیح بذر با ازتوباکتر همراه با مقادیر ۹۰ و ۱۲۰ کیلوگرم نیتروژن در هکتار عملکرد، ماده خشک و جذب NPK توسط گیاه نسبت به شاهد افزایش یافت. همچنین بقای باکتریهای ازتوباکتر در تیمار ازتوباکتر بعلاوه ۹۰ کیلوگرم نیتروژن در هکتار نسبت به ازتوباکتر بهعلاوه ۱۲۰ کیلوگرم نیتروژن در هکتار بیشتر بود.
رجایی و همکاران (۱۳۸۶) در بررسی اثر قابلیتهای تحریک کنندگی رشد سویههای بومی ازتوباکتر کروکوکوم روی رشد، عملکرد و جذب عناصر غذایی در گندم، گزارش کردند که اثر تلقیح باکتری بر عملکرد بیولوژیک، درصد پروتئین دانه، وزن هزار دانه، شاخص سطح برگ و بهویژه عناصر N ، P ، FeوZn مثبت و معنیدار بود. بنابراین، از این سویهها می توان در جهت بهبود تغذیه گندم از نظر عناصر غذایی کممصرف مانند آهن و روی استفاده نمود.
گزارش شده است که تلقیح ازتوباکتر به طور متوسط افزایشی معادل ۱۰ تا ۱۵ درصد در عملکرد گیاهان مختلف، به ویژه گندم را به دنبال داشته است (سعیدی، ۱۳۸۶). در یک بررسی، پژوهشگران گزارش کردند تلقیح گندم با ازتوباکتر تحت شرایط گلخانه تا ۵۰ درصد نیتروژن مورد نیاز گیاه را جایگزین نموده است. همچنین نتایج کاربرد وسیع کود بیولوژیک ازتوباکتر در سالهای اخیر بیانگر تأثیر چشمگیر این کود در عملکرد گندم، ذرت و برخی دیگر از محصولات است (ذبیحی و همکاران، ۱۳۸۸).
الذینی و همکاران (۲۰۰۱) بیان کردند که کودهای زیستی از جمله ازتوباکتر شاخصهای رشد نظیر تعداد برگ، سطح برگ و وزن تر و خشک را افزایش میدهند. قندیل و همکاران (۲۰۰۴) نیز در تحقیقاتی مشابه در مصر روی چغندرقند با اعمال تیمارهای مختلف ازتوباکتر و اوره، افزایش شاخصهای رشد را بواسطه ازتوباکتر تأیید کردند.
۲-۱۱ – تاثیر سودوموناس بر عملکرد و اجزاء عملکرد گیاهان زراعی
کل درصد فسفر موجود در خاک تقریباً ۰۴/۰ تا ۱/۰ درصد می‌باشد که از این مقدار تنها، ۱ تا ۵/۲ درصد می‌تواند جذب گیاه شود. بیشتر فسفری که در خاک وجود دارد به فرم غیرقابل جذب برای گیاهان می‌باشد (لین، ۱۹۹۰). دسترسی پایین به فسفر خاک به‌خصوص زمانی که گیاهان به نیتروژن کافی دسترسی دارند، تبدیل به عامل محدود‌کننده برای رشد گیاه و ریشۀ آن شده است (چن و همکاران، ۲۰۰۸). در بسیاری از مناطق ایران نیز به رغم فراوانی فسفر، مقدار فسفر محلول در خاک و قابل جذب برای گیاه، کمتر از مقدار لازم برای رشد بهینه گیاهان است (درزی و همکاران، ۱۳۸۱)، بنابراین، توسعه منابع جایگزین این کود ضروری به‌نظر می‌رسد. اخیراً به دلیل هزینه‌های بالای کودهای شیمیایی و تمایل به کاهش آلودگی ناشی از کود فسفر، گرایش به سمت استفاده از باکتری‌های حل‌‌کننده فسفات (فسفوباکترها) افزایش یافته است (سان و همکاران، ۲۰۰۶).
دلیپ و همکاران (۲۰۰۱) نشان دادند که تلقیح بذرهای نخود با Pseudomonasfluorescens منجر به افزایش ارتفاع ساقه، طول ریشه و وزن خشک گیاه نسبت به شاهد شد. گزارش شده است که تلقیح بذر ذرت با گونه‌های باکتریایی از جنس باسیلوس،‌ منجر به افزایش عملکرد حدود ۵۰ درصد بیشتر نسبت به شاهد شد (فاتما و همکاران، ۲۰۰۸). در آزمایشی دیگر، مصرف یک گونه باکتری حل‌کننده‌ فسفات به‌همراه نوعی فسفات معدنی غیرمحلول به‌نام تری‌کلسیم فسفات، موجب بهبود غلظت فسفر ساقه نسبت به شاهد در گیاه رازیانه شد. همچنین در این آزمایش، سطوح مختلف باکتری‌های حل‌کننده فسفات باعث افزایش غلظت فسفر دانه و نیز عملکرد دانه شد (درزی و همکاران، ۱۳۸۸).
نتایج حاصل از مصرف کود زیستی فسفره در مقایسه با کودهای سوپر فسفات تریپل در ذرت، سویا و گندم مؤید تأثیر رضایت بخش این کودمیباشد، بهطوری که مشخص گردیده است که کود زیستی فسفره نهتنها بازده جذب کــود را بالا میبـرد، بلکه باعث افزایــش قابــل ملاحظه عمـلکـرد نیز میگــردد (صالح راستین،۱۳۸۰). با استفاده از باکتریهای حلکننده فسفات و مقادیر مختلف کودهای NPK مشخص گردید که حداکثر عملکرد دانه در تیمار حاوی باکتریها و میزان کود مصرفی ۳۰ کیلوگرم نیتروژن، ۵۰ کیلوگرم فسفر و عدم مصرف پتاسیم به دست آمد (ایرانی پور، ۱۳۸۲).
زاید (۲۰۰۳) گزارشکرد که تلقیحبذرسویاباسودوموناسموجببهبودجوانه زنیبذرواستقرارگیاهچهگردید. گراسیادیسالامون (۲۰۰۰) گزارشکردکهتأثیر سودوموناس فلورسنس برتحریکرشدگیاهبهدلیلتولید فیتو هورمونهایسیتوکنینبوده است. نتایج مشابهی نیز توسط فرانکنبرگروارشد (۱۹۹۵) گزارش شد. در آزمایشی تلقیح گیاهانی مانند سورگوم و ذرت با سودوموناس، افزایش محصولی در حدود ۱۰ تا ۳۰ درصد را موجب گردید (کاپور، ۲۰۰۴). تحقیقات نشان داده که لااقل برخی از سویههای سودوموناس میتوانند از طرق مختلف مانند تولید مواد تنظیمکنندهی رشد گیاه و افزایش قابلیت جذب آب و عناصر غذائی بهطور مستقیم نیز در افزایش رشد گیاه مؤثر واقع شوند (شارما، ۲۰۰۳).
میکروارگانیسمهای مختلف تواناییهای متفاوتی برای حلکردن فسفر دارند و تحت شرایط مختلف بهطور متفاوتی عمل میکنند، بهطوریکه مشخص شده است میزان فسفر حــل شده توسط میکروارگانیسمهای حلکننده فسفـات، در محیط مایع حـاوی تری کلسیم فسفات از حلالیت فسفر در محیط حـاوی فسفـات آلومینیــم و فسفــات آهـن بسیار بیشتــر اسـت (اصغر، ۲۰۰۴).

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  fotka.ir  مراجعه نمایید.

مدیر سایت