• by 92
  • آبان 28, 1397
  • 0 Comments

نیازسنجی آموزشی

نیازسنجی آموزشی

امروزه آموزش و بهسازی منابع انسانی یکی از استراتژیهای اصلی دستیابی به سرمایه انسانی قلمداد می شود و اهمیت اساسی در بقاء و توسعه سازمان دارد.بدیهی است این فعالیت نیز همانند هر فعالیت سازمانی دیگر مستلزم برنامه ریزی صحیح و اصولی است .گام اول در تعیین برنامه ریزی آموزشی و تعیین اولویت بندی در نیازهای آموزشی است که اگر به درستی انجام شود تمهیدی است مهم و اساسی برای اثربخشی دوره های آموزشی و در نتیجه سازمان خواهد بود .در واقع آموزش مستلزم نیازسنجی و برنامه ریزی دقیق است و در صورتی اثربخش خواهد بود که به منظور پاسخ به نیازی شناخته شده و تحقق هدفی معین برنامه ریزی،سازماندهی و اجرا شود و نیازسنجی با شناسائی نیازهای مهم ،مبنائی برای تعیین اهداف و تبعا بستر مناسبی برای سازماندهی سایر مهم حول محور نیازهای اولویت یافته فراهم می سازد بنابراین تکیه تصمیمات در خصوص تدارک اهداف خاص ،محتوای آموزشی مناسب و استفاده موثر از سایر منابع و امکانات محدود«انسانی،مالی»تابعی از مطالعات نیازسنجی است (فتحی واجارگاه،۱۳۸۱،ص۵۳).

نیازسنجی یکی از عناصر مهم و کلیدی در طراحی دوره های آموزشی است ،تنوع برنامه های آموزشی سازمان ها اغلب به دلیل عدم توجه به فرایند نیازسنجی مورد انتقاد قرار می گیرند(روبرسون،۲۰۰۳،ص۱۴۸) نتیجه اینکه تعیین نیازهای آموزشی نقطه آغاز هر نوع آموزشی است که تاثیر عمده ای در اثربخشی و نیز فراهم آوردن مبنایی برای ارزیابی و تصمیم گیری در زمینه های مختلف آموزشی دارد و می توان همسو با راملر (۱۹۸۷)گفت«هیچ وظیفه ای مهمتر از آن تعیین نیاز در فرایند آموزش و بهسازی وجود ندار(ترک زاده،۱۳۷۹،ص۵۶)

تعریف و مفهوم نیاز

نیاز یکی از وسیع ترین و پرکاربردترین واژه های است که در حوزه های مختلف از جمله مدیریت و خدمات اجتماعی به کار می رود شاید به جرات بتوان گفت که در بسیاری از منابع و گزارشهای مربوط به نیازسنجی ،مفهوم نیاز بدون دقت و صراحت لازم به کار می رود و به همین دلیل قابل تقدیر و تفسیر می باشد ابهام ناشی از مفهوم نیاز باعث شده است که بسیاری از اسناد و منابع برای بیان و ارائه مفهومی وسیع و فراگیر از نیاز دچار شکست شوند وبا تعریف نیاز از زاویه یا دیدگاه خاص،نگرشی سوگیرانه و تک بعدی به این وازه وسیع داشته اند

برای مثال روانشناسان نیاز را به دو دسته جسمانی و روانی تقسیم می کنندو همچنین زیست شناسان با مفهومی از نیاز سروکار دارند که در حوزه فیزیولوژیک قرار دارد .اقتصاد دانان تقاضا را به عنوان نیاز در نظر می گیرند(قائدی،۱۳۸۰)

در یک تعریف عمومی نیاز چیزی است که برای ارضاو تحقق یک هدف قابل دسترسی و ضروری یا مفید است از این منظر نیاز یک نقش واسطه ای پیدا می کند که رفع آن موجب تحقق هدف یا تسهیل در آن می شود.(عباس زاده،ترک زاده،۱۳۷۹)از نظر دکتر میر سپاسی نیازها وجود آورنده رفتار و حرکت به سوی محرکها تا تامین نیازها هستند.هرسی و بلانچارد واژه نیاز را متراپف انگیزه تعریف می کند(بلانچارد،۱۳۷۹).

ازنقطه نظر کاربردی در آموزش و بهسازی می توان تعاریف نیاز را به چهار دسته تقسیم بندی کرد:

نیاز به عنوان فاصله بین وضع موجودو وضع مطلوب:که متداولترین تعریف نیاز می باشد.در این مفهوم وضع مطلوب ،اهداف و نتایج ،تواناییها ،نگرشها،هنجارها و ادراکات…در نظر گرفته می شود.شکاف بین ایده آل و موجود به عنوان نیاز در نظر گرفته می شود.

نیاز به عنوان یک خواست یا ترجیح:این تعریف مبتنی بر عقاید ،نظرات و خواسته ها و ترجیحات افراد در زمینه های مورد نیاز می باشد ،این برداشت کاربرد گسترده ای دارد.(برادشاو،۱۹۷۲)

نیاز به عنوان یک عیب یا کاستی:از این دیدگاه عدم وجود دانش ،مهارت و توانایی یا نگرش و یا ابزاری که منجر به ایجاد و اشکال در عملکرد بهینه شود ،نیاز تلقی می شود.

برداشت ترکیبی:در این مفهوم آنجه بین وضع موجود و وضع مطلوب قرار دارد،آنچه که ترجیحات ،علایق و انتظارات افراد را شکل می دهد و سرانجام آنچه که بر عملکردهای مطلوب اثر منفی دارد،همگی نشانگر نیاز هستند(فتحی واجارگاه، ۱۳۸۱)

برخلاف کاربد وسیع واژه نیاز برای توجیه ضرورت و اهمیت بسیاری از برنامه های آموزشی برداشت واحدی از آن درست نیست.به عبارتی دیگر درک مفهوم نیاز تا حدود زیادی بستگی به برداشت ما در خصوص نیازها و اینکه آن را در چه جامعه ای یا حوزه ای مورد بررسی قرار می دهیم دارد.بنابراین ،مفهوم نیاز مفهوم نسبی است و متاثر از ارزشها،نگرشها،و دستورالعمل هاست.(نایدو و ویلز،۲۰۰۴ص ۲۰۶).

  ابزارهای لازم برای مدیریت دانش