• by 92
  • مرداد 13, 1397
  • 0 Comments

اوقات فراغت و اثرات مثبت ان در زندگی

ادبیات نظری

2-2- اوقات فراغت

زمان چیزی است که نه قابل ذخیره است و نه قابل برگشت پس تنها جز گرانبهایی که سریعاً در حال گذر است زمان است اگر آنرا غنیمت نشاریم از دست ما خارج می شود( امین شایان جهرمی ،1386).

بررسی در مکاتب الهی: از دیدگاه مکاتب الهی این دنیا مقدمه حیات ابدی است و زندگی این جهانی زمینه سازندگی سراسر سعادت ویا شقاوت جهان آخرت است.

لذا انسان موحد نه تنها اوقات زندگی خود را صرفاً برای کسب لذائذ و خواسته های نفسانی و مادی صرف نمی کند ، بلکه چون این جهان را گذرگاه رسیدن به سعادت ابدی می داند و در واقع به حیات دنیا بعنوان مقدمه حیات آخرت و زندگی جاودانه می نگرد، لذا از لحظه به لحظه عمرش بیشترین استفاده و بهره وری را در جهت رشد و کمال همه جانبه خود می نماید( معصومی، 1372).

درواقع انسان مسلمان نمی تواند اوقات فراغت به مفهوم مادی آن داشته باشد، چرا که اگر فرصتی هم برای او فراهم شود آن را برای تجدید قوا و آمادگی روحی و جسمی پیش بینی نموده است. اگر می خورد یا می آشامد، ورزش می کند، برای این است که قادر باشد با بدنی آماده تر و توانمندی بیشتر خدمت خالصانه به خلق خدا نماید تا رضای خداوند را از این طریق حاصل نماید( قوعلی خدمتک جوارحی مفاتیح الجنان ).

افق دید یک انسان الهی و مسلمان نیست به حرمت و عمر حیات و زندگی و به تبع آن اوقات فراغت از زاویه بازتر و جامع تر در مقایسه با مکاتب مادی است چرا که از دیدگاه اسلامی:

1- عمر و فرصت یک نعمت الهی است .

پس برای فرد مسلمان نه تنها ارزشمند است، بلکه مسئولیت آور است و روز قیامت باید پاسخگوی چگونگی استفاده از آن باشد .

2- عمر وحیات دنیائی مقدمه جهان آخرت و حیات ابدی است ( الدنیا مزرعه الاخره).

پس از این فرصت و عمر نه تنها باید برای آسایش و سعادت دنیوی بهره گیری کرد، بلکه از آن برای رسیدن به تقرب الهی و سعادت ابدی نیز سود جست.

ولا نخستین الذین قتلو فی سبیل ا… امواناً بل احیاء عند ربهم یرزقون ( آل عمران، آیه 169) و در تمامی لحظات عمر با هدف واحد ( ماخلقت الجن و لانس الا لیعبدون ( سوره الذاریات، آیه 56)، به تلاش و فعالیت می پردازد.

که اوقات فراغت او نیز در همین راستا سپری می شود و میل و رغبت او در انتخاب فعالیت ها جهت الهی دارد نه سفمی و فردی.

3- محدودیت کیفی ندارد ؛ زیرا یک انسان موحد از عمر و وقت خود صرفاً برای تأمین نیازهای مادی خود بهره نمی برد، بلکه تأمین نیازهای روحی و روانی و معنوی و اخلاقی خود را از ضروریاتی می داند که گاه مقدم بر نیازهای مادی و دنیوی به تأمین آنها می پردازد .

4- به زمان و وقت بعنوان یک ارزش الهی و مهم و باعظمت می نگرد (به نقل از تفسیر نمونه، 136)

چرا که خداوند متعال به آن قسم یاد کرده : والعصر ان الانسان لفی خسر(سوره عصر، آیه 1 ).

5- وقت و زمان در زندگی مسلمان باید همواره با تحریک و پویائی همراه باشد و از آن برای رشد و کمال بهره گیرد( کوهستانی، خلیل زاده امنیان، 1364).

اجتماع می تواند انسان بهر شکل که بخواهد بپروراند مدرسه مهمترین جایگاه در اجتماعی کردن فرزندان هرجامعه دارد. آموزش برای بزرگترین فرصت جهت رستگاری و آرامش اجتماعی است با آموزش و یادگیری ها است که ما به منطق و تعقل می پرسیم. به گفته دل کارنکی، خداوند به ما آرامش عطا نمود که چیزیکه نمی توانیم تغییر دهیم بپذیریم. خداوند به ما جرأت و شجاعت داد تا چیزیکه می توانیم عوض کنیم. خداوند به ما عقل داد تا بتوانیم تفاوتها را بپذیریم. واز هر چیزی در جای خود بهترین استفاده ببریم( امین شایان جهرمی، 1386 ).

  سندرم های روانپزشکی در بیماران سرطانی

 

2-2-1- دیدگاه نظری حاصل از تأثیر روانی و معنوی

در کلیسای انگلستان همیشه در کتاب دل کارنگی(Think and thank)، به کار می رود یعنی اینکه نسبت به نعمات و الطاف ارزانی که خداوند به ما داده فکر کنیم و تشکر کنیم از این نعمات برای استفاده خوب و خدا پسندانه از استفاده ایام فراغت و جوانی برای رشد و شکوفایی خود بهره بگیریم این هم در پرتو برنامه ریزی صحیح آموزش و پرورش محقق می شود .

تمام شکوفایی و موفقیت انسان مدیون پرورش و تعلیم و تربیت دوران کودکی و نوجوانی است وظیفه سیستم های اجتماعی بسیار خطیر و حساس است تا با پرورش و ایجاد عادات مفید زندگی کردن و استفاده کردن از اوقات عمر بخصوص در اوایل عمر شادابی موفقیت و پیروزی خود وبه تبع آن جامعه خود تضمین نماییم پس برنامه ریزی علمی و کارشناسی شده در جهت استفاده کردن از اوقات جوانان و نسل ایرانی ضمانت آینده بهتر و شکوفایی جوامع بشر است( امین شایان جهرمی، 1386 ).

 

 

 

2-3- استراحت

در ادامه بحث و بررسی استراحت و تأثیرات آن بر روی تن و روان انسان می پردازیم زیرا یکی از معانی که در تعطیلات گنجانده شده است استراحت و فواید آن می باشد. هرچه اطلاعات ما در مورد استراحت و تجدید قوا بیشتر باشد بهتر و بیشتر می توانیم از تعطیلاتمان استفاده مطلوب ببریم.

اگر به اندازه­ی کافی استراحت نکنید نمی دانید چه بر سرتان می آید ؟

همگان از آسیب های کم خوابی آگاهند.این بررسی که اخیراً انجام شده است که خستگی، بارزترین دلیل تهدید سلامتی انسان بوده و خطر آن از امراض قلبی، سرطان پستان و بیماری های کشنده دیگر بیشتر  می باشد. بعد از خستگی ناشی از کار روزانه درخانه واداره، کم خوابی، دومین علت متداول خستگی بشمار می رود. با این حال، تمام مردم کم خوابی دارند. به باور کار شناسان، هرشخص معمولی بزرگسالال نیاز به 8 تا 5/8 ساعت خواب شبانه دارد، اما اکثراً فقط 7 ساعت می خوابند. هنگام تکمیل گزارش، افراد به بهانه های گوناگون ازوقت خواب شان قرض گرفته و « بدهی خواب » آنها سنگین تر می شد که این بدهی به شکل خواب آلودگی در طول روز، فقدان بهره وری، رخداد رویدادهای گوناگون و احتمالاً بیماری جلو می نماید(بیانی ،1382).

قبل از اختراع چراغ برق به وسیله­ی توماس ادیسون، بشر پیرو خورشید بود. درحال حاضر مجموعه ای از وسایل آسایش جدید همچون تلفن، اینترنت و شبکه های سفارش خرید از منزل، بیدار نگه مان می دارند. شاید فکر کنیم که در طول شبانه روز، تنها به 7 ساعت خواب نیاز داریم، ولی در صده­ی گذشته، امریکاییان در 24 ساعت به طور متوسط 9 ساعت می خوابیدند. اما اکنون با وجود اینکه از تعطیلات کافی نیز برخوردار هستند از زمان خود برای خواب و رفع خستگی استفاده نمی کنند(همان منبع ) .

 

 

 

2-3-1- تمایل به خواب

بیشتر افراد در روز تعطیل می خواهند بیشتر در رختخواب بمانند تا کم خوابی های گذشته راجبران کنند. به طور کلی تمایل به خوابیدن در شبانه روز، دو دفعه بروز می کند یکبار زمان خواب همه­ی ما ( تقریباً از ساعت 24 تا صبحدم ) و دومین بار بین ظهر و ساعت 16 که موجب احساس خستگی انسان بعد از صرف ناهار می گردد. خواب و استراحت عصر باعث تأمین فسفر مغز می شود(پدرام ،1385).

 

2-3-2- تأثیر مواد غذایی در حافظه بیشتر

متابولیسم مغز تحت تأثیر مبادلات کلسیم و فسفر قرار دارد. پس مواد غذایی ما باید از مقادیر کافی از این دو عنصر برخوردار باشند. و اینجا است که در صورت بروز کمترین عارضه پزشک معالج متوجه جریان خواهد شد.

  قوانین درمعنا درمانی چگونه پیاده سازی میشود؟

فسفر و کلسیم نقشی مهم دارند:

فراموش نکنید که رابطه­ی صحیحی بایستی بین کلسیم و فسفر وجود داشته باشد و برای ایجاد موازنه­ی بهتر ویتامین {د} را نیز نباید از یاد برد. پس برای غذا دادن به مغز و راه انداختن حافظه خوردن مواد غذایی زیر را توصیه می کنیم :

1- شیر: یکی از اصلی ترین غذاهای ضروری مغز بشمار می رود. اگر با مزاج سازگار نبود باید به صورت شیر خشک و همراه با غذاهای دیگر مصرف شود.

2- پنیر: مخصوص کسانی که با مزاجشان سازگار است به حد لازم سفارش می شود .

3- جوانه­ی گندم: این ماده به عنوان یکی از غذاهای اصلی مغز به شمار می رود. از حیث فسفر و کلسیم و ویتامین ها و منیزیم این ماده در مواقع خستگی فکر یا اختلالات عاطفی و ضعف اعصاب بسیار مفید است .

4- ماهی: { ماهی زیاد چرب نخورید } در این ماده خوراکی به واسطه­ی مواد فسفری فراوان برای مغز بسیار نافع است .

5- تخم مرغ : در تخم مرغ مواد غذایی ارزنده و ممتاز به وفور یافت می­شود. به خصوص در زرده­ی تخم مرغ … یک اخطار مهم: در خوردن آن افراط نکیند .

6- بادام .. گردو .. فندق: به همان اندازه که این مواد کارخانه­ی مغز را فعال می کند به همان اندازه هم هضم آن دشوار است. و معده های ضعیف باید متوجه این مطلب مهم باشند. به خصوص شب ها.

7- توت فرنگی، موز و کیوی و توت سفید نیز دارای فسفر بودن که باعث تقویت حافظه می شوند(ممتاز جهرمی ،1386).

 

2-3-3- عوارض کم خوابی

ما در تعطیلات می توانیم کمبود خواب خود را بر طرف نماییم ، کم خوابی عوارض بسیار زیادی برجسم وروان انسان می گذارد که در اینجا به پاره ای از آنها اشاره می نماییم:

امیر دیوانی بیان می کند که: مطالعه­ی پژوهندگان از سوخت و ساز گلوکز در مغز افراد کم خواب حاکی از آن است که کمبود گلوکز که ماده­ی تقویت کننده­ی مغزست، سبب کندی فکر می شود(دیوانی ،1382).

آزمایشی که از مغز مردان کم خواب در طول 24 ساعت انجام پذیرفت، نشان داد 17 درصد از مغز در بخشهای مربوط به حواس، حافظه­ی کوتاه مدت و حل مشکلات با کاهش چشمگیر گلوکز روبه رو شده و هر ساعت اضافه بی خوابی، از سرعت و دقت محاسبات ریاضی می کاهد(دیوانی ،1382) .

بنابراین ،خواب برای کسانی که کارهای حساس داشته و نیاز به حضور ذهن بیشتر دارند ( نظیر مأموران برج مراقبت هوایی) و مانند آنها امری حیاتی شمرده می شود. بی خوابی توان یادگیری را کاهش می دهد و احتمال دارد جلسات درسی به ویژه آنها که در شب تشکیل می شود بازدهی لازم را نداشته باشد.

پژوهندگان انگلیسی عقیده دارند که فکر خسته نمی تواند اندیشه ای سازنده داشته باشد. آنها دست به آزمونی­ زدند که نیاز به قوه­ی ابتکار زیادی داشت آنها مجدداً این آزمون را برای همین افراد ولی به دنبال 32 ساعت بیدار خوابی تکرار کردند سپس مشاهده کردند که بار دوم بیشتر پاسخ ها در چارچوب موضوعات یکنواخت و خیلی خسته کننده عرضه شده بود. هنگامی که شخص بعد از خستگی می خوابد در ساعات اولیه غده­ی هیپوفیز ، مقدار فراوانی هورمون زاید رها می کند(کارانگی ،1385).

عده ای از کارشناسان بر این اعتقادند که این عمل، باعث اصلاح و بازسازی بافت بدن می شود . میزان سوخت و ساز بدن در حالت خواب تقریباً 35 درصد کمتر از حد معمول آن در روز است و حرارت بدن به 5/1 درجه کمتر از حداکثر میزان در طول روز می رسد و بدن در طی مرحله­ی حرکت سریع چشم در خواب    ( آر. ای. ام.) احتمالاً برای ممانعت از اعمال رؤیاها، به حال سکون در می آید(همان منبع).

  شاخص های ارزیابی عملکرد سازمان ها و مفهوم بهره وری

به گفته دیوانی(1382)، خوب خوابیدن باعث می شود که زمان واکنش آدمیان بهبود یابد. وی می افزاید افرادی که شب هنگام هشت ساعت می خوابند، کارایی بیشتری از خود نشان می دهند. به گمان او هر شخص معمولی قادر است کار یک ساعته را در مدت 45 دقیقه انجام دهد .

کمبود خواب، بدن را در مقابل بیماری ها آسیب پذیر می کند. به نظر یکی از کارشناسان، حتی کمبود نیمی از خواب شبانگاهی موجب 50 درصد کاهش در یاخته های کشنده­ی طبیعی بدن که خون را برای یاخته های مبتلا تصفیه می کنند، می شود.

هنگامی که در اثر بی خوابی تعادل خود را از دست می دهیم، خسته، کسل و بی حوصله  می شویم. باید به هشدارهای درونی مان که زمان خواب یا بیداری را به ما یادآوری می کنند، توجه نماییم( امیر دیوانی).

 

 

2- 3-4- استراحت و تمدد اعصاب

در تعطیلات چگونه استراحت کنیم تا خستگی هایمان کاملاً برطرف گردد .

دکتر محمد نبوی، محمود ذکایی بیان می نمایند که: استراحت از نظر حفظ سلامت و کارایی بدن امری مهم است که باید بخصوص در مورد معلمان مدارس و جوانان که فعالیتشان بسیار زیاد است، مورد توجه قرار گیرد. منظور از استراحت بدن، بیشتر استراحت عضلانی است، که ذیلاً بدان اشاره می شود:

استراحت عضلانی عکس انقباض عضلانی است. عضلات در اثر تحریکاتی که از مرکز دستگاه عصبی به آنان وارد می شود، منقبض می گردند. استراحت عضلانی به حالتی اطلاق می شود که عضله دارای کمترین انقباض باشد. عضله­ی درحال استراحت، باریکتر، طویل تر، نرم تر و قابل انعطاف تر است. البته هیچ عضله ای از نظر زیستی نمی تواند در حال استراحت کامل باشد و همیشه انقباض بسیار کمی در آن وجود دارد، وگرنه بدن شل شده، تنش خود را از دست می دهد . از طرفی عضله در موقع کار و فعالیت نیز هیچ گاه به انقباض کامل نمی رسد(خباز ،1382) .

 

2-3-5- فواید استراحت عضلانی

دکتر نبوی بیان می نمایند که: هنگام استراحت عضلانی ،تغییرات مثبت چندی در بدن ایجاد می گیرد. جریان خون که در اثر فشار رگهای موجود در عضلات منقبض شده، کندتر می شود، در موقع استراحت عضله آزادانه حرکت می کند و کار قلب و فشار خون کمتر می شود .

تحقیقات نشان داده است که با اجرای برنامه های مخصوص استراحت می توان ضربان قلب را پنج بار یا بیشتر، در هر دقیقه کاهش داد. استراحت، بخصوص برای افرادی که مبتلا به فشار خون و یا نارسایی های قلبی هستند، مفید است( ذکایی، 1376 ).

از آنجا که بدن درحال استراحت، انرژی ذخیره می کند، لذا مانع از ایجاد خستگی می گردد . اما انقباض عضلانی، هم انرژی مصرف می کند وهم سمومی ایجاد می نماید که باید به فوریت دفع شود تا مانع ایجاد خستگی گردد. اگر عضلات به سبب انجام کارهای سنگین، زیاده از حد منقبض شوند، سموم زیادی ایجاد می شود .به علت زیادی مسمومیت وکند شدن جریان خون ( دراثر فشار عضلات)، این سموم تحت شرایط عادی زائل نخواهد رفت . خستگی عمولاً در اثر استراحت از بین می رود . از این رو پیروی از دستورهای علمی، برای اشخاصی که به آسانی خسته می شوند، یا سختگی در طبیعت آنان مزمن وپایدار می گردد و یا بی خوابی حاصل ازخستگی دچار می شوند،مفیدومؤثر است(دیوانی ،1382).

اثر مثبت دیگر استراحت آن است که تنفس را آسانتر می سازد. از آنجا که در موقع استراحت عضلات قفسه­ی سینه، گنجایش ریه ها بیشتر می شود، لذا تنفس آسانتر و دفعات ضربان قلب در دقیقه کمتر خواهد شد. از طرفی، فعالیت هایی که موجب تسهیل کار شش ها و تنظیم دم وبازدم می گردد، به حال افرادی که ناراحتی و بی نظمی تنفسی دارند ، مفید خواهد بود(دیوانی ،1382) .